Bach: Aus der Tieffen. Cantates BWV 131, 182 en 4. (Mirare)

Tweeëntwintig jaar oud was Bach toen hij zijn cantate Aus der Tieffen ruffe ich, Herr, zu dir schreef. Het is een intrigerend stuk, in de eerste plaats omdat Bach hier nog niet helemaal Bach is. Het stuk ademt veel meer de geest van voorgangers als Buxtehude en Kuhnau. De polyfonie is verknoopter, en alles is een beetje hoekiger en voller dan we van Bach gewend zijn. Nog geweldiger is de nauwelijks een jaar later geschreven cantate Christ lag in Todesbanden, waarin de gelijknamige koraalmelodie het hele stuk doordesemt, zelfs in meer lagen tegelijkertijd. Het Belgische Ricercar Consort opteert voor een slanke uitvoering waarin de vier solozangers ook de koorpartijen voor hun rekening nemen. Het aanpassingsvermogen van de vocalisten is indrukwekkend: waar nodig brengen ze warmbloedige solopartijen, dan weer trekken ze vibratoloze, welhaast instrumentale lijnen, die op zo adembenemende wijze mengen met de hobo's, violen en blokfluiten dat de tranen je in de ogen schieten. Ook de cantate Himmelskönig sei willkommen, waarin Bach zijn voorbeelden grotendeels heeft afgeschud beleeft een flonkerende uitvoering. Die andere, veel bekendere Philippe uit België met de achternaam Herreweghe bedient zich voor zijn Bach-vertolkingen van een iets omvangrijker, maar nog altijd bescheiden koor en orkest. De vier cantates die hij en zijn Collegium Vocale Gent bijeen hebben gebracht horen tot de hoogtepunten uit Bachs oeuvre. Het idioom is daarmee vertrouwder - neem bijvoorbeeld de uitgestrekte sopraan-aria in de cantate Herr Jesu Christ, wahr' Mensch und Gott - maar tegelijkertijd bevat diezelfde cantate dan weer een alle kanten uitvliegend, bijna aria-achtig recitatief over het Laatste Oordeel. Maar in de cantate Sehet, wir gehn hinauf gen Jerusalem gaat Bach tot de kern van wat er aan innigheid mogelijk is, en de tekst van de laatste aria luidt dan ook niet voor niets Es ist vollbracht.