Hiller

Vergeten pianoconcerten. Daarvan kunnen enorme collecties worden aangelegd, van Hummel, Czerny, Moscheles, Kalkbrenner, Thalberg, Herz, Schwarwenka, Moskowzki, Rubinstein - sterren van de 19de eeuw. Met dit verschil, dat zij niet alleen toetsen temden, maar zichzelf ook naar de top moesten componeren om serieus te worden genomen. Hoe hoog een stapel vergeten concerten voor piano en orkest kan worden, laat het label Hyperion zien. De Britten zijn bezig een monsterserie aan te leggen onder de titel 'The romantic piano concerto', met tot nu toe zo'n 130 vergeten pianoconcerten. Van Ignaz Moscheles (1794-1870) alleen al zeven stuks. Kom daar eens om bij Schumann (1) en Chopin (2). De 45ste cd in de serie is gewijd aan Ferdinand Hiller (1811-1885). Drie stuks, uitgevoerd met Howard Shelley aan de piano. Hiller was een Duitser van joodse komaf, die rond zijn twintigste in het toenmalige pianistenmekka Parijs woonde, en op tijdgenoten diepe indruk maakte. Schumann, ietsje ouder en braaf in Duitsland gebleven, beschouwde hem als een voorbeeldfiguur in de kunst van het integreren van piano- en orkestklank. Merkwaardig: Hillers 'Pianoconcert nr 1' heeft een Chopinachtige stijl. Het staat deels in het teken van een ritmisch-melodische figuur die rechtstreeks gepikt lijkt uit het slot van Chopins 'Pianoconcert opus 21'. Maar kijk uit, Hiller begon zijn stuk al in 1829 te componeren, in Parijs. Toen zat de 19-jarige Chopin nog in Polen, werkend aan dat opus 21. En buiten Warschau wisten weinigen iets van Chopin af. Wie was er het eerst met die figuur die iedereen kent van Chopin? Misschien Johann Nepomuk Hummel. De grote Hummel (1778-1837) gaf een poos les aan Hiller. Maar ook Chopin stak veel op van Hummel. Anders wel van Ignaz Moscheles, de pianist aan wie Hiller zijn eerste pianoconcert opdroeg. Moscheles was ook de componist wiens muziek door Chopin werd geplunderd voor zijn opus 21. Jongens waren ze, maar aardige jongens. In Hillers belangwekkender 'Tweede pianoconcert' uit 1843 klinkt veel Schumann. Maar Schumann voltooide zijn beroemde 'Pianoconcert' pas in 1845. Alleen het eerste deel, met iets dat gepikt lijkt uit een kwartet van Donizetti, schreef hij al in 1841. En wie was de beste Schumann? De ironie wil dat we Hiller terugkrijgen van de andere kant van de aardbol, via het Tasmanian Symphony Orchestra. Met Howard Shelley als dirigent en lang niet onverdienstelijk solist.