New Dawn - Ku Khata

Als een spons zuigt de Mozambikaanse zanger Neco Novellas muziek uit alle windstreken en van alle tijden op. Zijn nieuwe plaat bevat jazz, warme Afrikaanse harmonieën en zijn bariton. 'Oh ja? Kun je het horen?' Neco Novellas is de man van de gelijknamige band (met twee broers en twee zussen een familieproject) die met 'New Dawn - Ku Khata' een opzienbarende plaat uitbracht bij het Nederlandse agentschap World Connection. Een album waarop jazz en uitgesponnen improvisatie (met bijdragen van de Nederlandse talenten en jazzbroers Gideon en Ben van Gelder) samengaan met warme Afrikaanse vocale harmonieën en een rijk etnisch instrumentarium. Waarop zowel reggae als pop te horen is, als Afrikaanse gospel, als de ontluikende operastem van Neco. Neco is geboren in de Mozambikaanse hoofdstad Maputo als loot aan de stam van de Chopi, een plattelandsvolk dat van oudsher leefde in de zuidelijke regionen van Mozambique, maar door teisteringen van oorlog, droogte en armoede de laatste decennia naar de stedelijke gebieden is getrokken. Hij raakte gefascineerd door het verfijnde vocale vraag-en-antwoordspel en door de complexe ritmes van de trommels en de melodieën van de timbila-xylofoons. Hij luisterde aan de deur van de Zuid-Afrikaanse buren in Maputo, die hun land waren ontvlucht. Zo ving hij de ceremoniële in Zulu en Swati gezongen harmonieën op. Timbila-muziek wordt gespeeld tijdens ceremoniële optredens, op houten xylofoons, of timbila. Een orkest, dat soms wel dertien xylofoonbespelers kan tellen, wordt geleid door een hoofdxylofonist, die tegelijk de teksten dicht en voordraagt, de muziek componeert, dirigeert en speelt. De xylofoons in het orkest improviseren op de uitgezette melodielijnen van de ensembleleider in contrapuntiek. Zo ontstaat volgens etnomusicologen 'een van de meest ontwikkelde vormen van Afrikaanse compositie', waarin volgens sommige antropologen invloeden van Balinese gamelanmuziek te horen zouden zijn, maar die theorie is omstreden. Het voortbestaan van de timbila-traditie is in gevaar, omdat zich nauwelijks een nieuwe generatie Chopi aandient om de xylofoon te bestuderen. Het bestand vaardige xylofonisten vergrijst, en het wordt steeds moeilijker omvangrijke orkesten samen te stellen. En een ander probleem dient zich aan: de boom waaruit de timbila worden gesneden, dreigt door ontbossing uit te sterven. Zie: www.unesco.org/culture/intangible-heritage