Cielo e mar. Met Verdi-orkest Milaan olv Daniele Callegari

Het fenomeen van de zanger die een probleem krijgt met zijn stem is van alle tijden, maar het gebeurt niet vaak dat er microfoons bij staan om dat probleem aan te wakkeren en de platenkoper medeplichtig te maken. Rolando Villazón, de tenor die deze week concerten gaf in het Amsterdamse Muziektheater ter compensatie van een afgezegde operarol, kreeg het ruim een jaar geleden aan de stok met een stem die 'een beetje boos' op hem was omdat er teveel was gevergd. De Mexicaan schreef zijn depressie toe aan de strapatsen waartoe hij, naast zijn opmars langs 's werelds operahuizen, verlokt zou zijn door de plaatindustrie. Hij zei tot 2008 alles af wat hij af kon zeggen. En tja, Deutsche Grammophon was er net op tijd bij - in maart vorig jaar - om opnamen te maken voor een nieuwe cd van Villazón. Cielo e mar. Die productie roept gemengde gevoelens op. Je herkent Villazón aan zijn specifieke, wat donkere timbre, en aan de intelligentie waarmee hij karakters in kruipt en aflegt in 14 operafragmenten. H et mooie van Villazón is: hij zingt en is meteen Boito's Faust (of Verdi's Rodolfo, Cilea's Maurizio), zonder verkleedboel. Prikkelend ook: Villazón is een kei in het uitzeven van meesterlijk ariawerk uit vergeten opera's. Zijn nieuwe trouvailles zijn een fragment uit Ponchielli's De verloren zoon (bestond die?), en een adembenemende episode uit Fosca van Antonio Carlos Gomes. Dat was een Braziliaan die voor Italiaanse theaters componeerde, en door Verdi's uitgever Ricordi werd binnengehaald. Zijn Fosca vind je zelfs in geen handboek meer terug. Zorgelijk: Villazóns geluid van maart 2007 is wat verhard en afgevlakt. Zijn strapazierte zangersgestel geeft minder warmte af en laat minder nuancering toe op Cielo e mar. Het heeft niveau, maar het unieke is eraf. Villazóns eerste cd, Italian opera arias, werd in 2003 opgenomen door Virgin. Luisteraars die van huis uit misschien nooit zo kapot waren van Italiaans tenorwerk, liepen alle kans voor het eerst van hun leven bij de lurven te worden gegrepen door een nog onbedorven Villazóngeluid. Zijn binnenkomer op die cd, een prachtig fragment uit de vergeten opera L'Arlesiana van Franco Cilea, klonk als een toonbeeld van tenorale diepgang en expressiviteit - in de geest van de Don Carlo-partij die Villazón in 2004 liet horen bij de Nederlandse Opera. Cilea's aria, in Villazóns uitvoering een moot muziek om wakker van te liggen, is nu ook weer het visitekaartje van een stapeling van vier Villazón-cd's en twee dvd's, heruitgebracht in de vorm van een Volkskrant-lezersaanbieding. Bij zijn jongste concertoptredens leek Villazón op de weg terug. Als hij het niveau van 2003-2004 weer weet te bereiken, dan mag dat een zegen voor de kunst heten. Zo niet, dan ligt er het paradoxale feit van een tenor van de eeuw die het een paar schijfjes en voorstellingen lang heeft volgehouden.