Unknown Rachmaninov

'Puur fysiek genot' valt een pianist ten deel als hij Rachmaninov speelt en tot de ontdekking komt dat diens topzware notenmassa's gewoon 'lekker onder de handen' liggen. Dat zegt de Russische pianist Alexander Melnikov in het boekje van zijn nieuwe Rachmaninov-cd met liederen en ander werk, maar het lijkt wel of hij het spel analyseert van zijn landgenoot Denis Matsuev. De 34-jarige Matsuev, te horen op een cd getiteld Unknown Rachmaninov, is een beest van de eerste orde. Zijn genot knalt ongegeneerd uit de luidsprekers. Luister naar de bijtende pianistiek waarmee hij de zesde Etude-tableau uit opus 39 begint - een adembenemend stuk waarover Rachmaninov zich ooit iets kinderachtigs liet ontvallen in de sfeer van Roodkapje en de wolf. Matsuev, die tien jaar geleden het Moskouse Tsjaikovskiconcours won (en Vladimir Poetin tot zijn bewonderaars rekent), stelt zijn geweldenaarsinstinct in dienst van een flonkerend soort nostalgie. Dat kunnen alleen pianisten die de motieven doorgronden die Rachmaninov in allerlei boven-, midden- en onderstemmen inbouwt, en ook nog de lenigheid hebben die elementen een eigen kleur en brille te geven. Exemplarisch is zijn uitvoering van de Sonate nr 2, een monster dat na een eerste pianistische oplawaai ontkiemt uit een kort chromatisch motief en een lyrisch tweede thema, en vervolgens afstevent op een exces waarin alle klokken van Poetins het Kremlin lijken mee te beieren. Wat de unknown Rachmaninov betreft, valt het mee. Onbekend waren tot voor kort twee werken uit Rachmaninovs studietijd, een fuga en de pianoversie van een (wel bekende) orkestsuite. Beide zijn teruggevonden in het Moskouse Glinkamuseum. De watervlugge fuga zal vroeg of laat wel furore maken als toegift in het pianorecitalcircuit. Matsuev nam zijn cd op in de Zwitserse villa waar Rachmaninov in de jaren 1930 neerstreek, en bespeelde de Steinway die Rachmaninov uit Hamburg kreeg toegezonden. Het oude cavalje doet het fantastisch. Zo heeft nu zelfs Rachmaninov een afdeling in de 'muziek op authentieke instrumenten of kopieën daarvan'.