Schumann, Brahms. Pianokwintetten

Jammer dat er geen betrouwbare geschiedenis bestaat van het vibrato, een middel dat (vooral) zangers en strijkers gebruiken om een toon warmte te geven en de luisteraar te ontroeren - of hoorndol te maken. Gevibreerd wordt er al eeuwen, maar in welke mate en op wat voor muzikale momenten, daarover vliegen experts elkaar met grote verbetenheid in de haren. Duidelijk is dat ook in de opvattingen over vibrato een golfbeweging zit. Het Grote Wapperen dat niet lang geleden nog werd bewonderd of tamelijk normaal werd gevonden, heeft zijn tijd gehad en wordt ook op het romantische mainstream-podium niet meer gepruimd. Het is van twee kanten in de tang genomen, vanuit de nieuwe muziek en vanuit de barokpraktijk. Die fronten zijn naar elkaar toegekropen en hebben elkaar inmiddels ontmoet op een gebied dat lang werd beschouwd als domein van het vibrato bij uitstek. Zeg maar Johannes Brahms. En inderdaad, een stevig stuk kamermuziek en diens Pianokwintet in f knapt er enorm van op, als de vier strijkers die eraan meedoen zich op hun tonen zelf concentreren en minder op de trillingsgebieden eromheen. Als daarbij ook de pianist zich weet in te tomen en zijn pedaalgebruik inperkt (wat het vibrato is voor een strijker, is het rechterpedaal voor de pianist), kan het feest rond de herboren Brahms compleet zijn. Ziedaar de jongste productie van het Berlijnse Artemis Kwartet en de Noor Leif Ove Andsness, een briljante pianist die als samenspeler een fascinerender musicus is dan solo. Het zijn dertigers die tot geen oudemuziekstroming horen, noch bekend staan als Xenakis-adepten, maar wel deel uitmaken van een generatie die de klank graag lenig en to the point houdt, zonder in steriliteit te vervallen. Hun ontroering bij het vele dat Brahms in dit kapitale werk op zijn lever heeft, is tot in de kleinste details navoelbaar. In Schumanns wat oudere Pianokwintet in Es (aanbeden door Brahms maar helaas vaak opgevat als gemankeerde Brahms) is het resultaat zo mogelijk nog feestelijker. Bombast eruit, schoonheid erin; alle logica van Schumanns harmoniek op een rijtje. En toch: leve het contrast - met grote statements tegenover een slot van deel 2, zo geconcentreerd dat het bij een Anton Webern niet zou misstaan.