Maria

'Wat telt, is het verhaal erachter.' Ziedaar een van de nieuwere dogma's van de plaatindustrie. Hoe treffender het verhaal dat met een cd wordt meegeleverd, hoe vlotter de muziek over de toonbank gaat. Cecilia Bartoli heeft er een neus voor, tot vreugde van haar platenmaatschappij. Zie haar recente cd met 'verboden opera'. Voor haar jongste productie lijkt de mezzosopraan zelfs de voornaam van haar onderwerp te hebben aangenomen. 'Maria Cecilia Bartoli', staat op het cd-boek, waarin wordt uitgepakt over Bartoli's 19de-eeuwse vakzuster Maria Malibran (1808-1836). Het maakt duidelijk, samen met foto's buitenop en binnenin (Bartoli met Malibrans juwelen om de pols, Bartoli met Malibrans couture rond het middel) dat Bartoli zich ditmaal ook persoonlijk met haar onderwerp vereenzelvigt. De essentie van het fenomeen-Malibran blijft op afstand. De fonograaf van Edison is ruim te laat gekomen om ook maar iets vast te kunnen leggen van de mezzosopraanstem die operahuizen op twee continenten op stelten zette. Maar aan de betekenis van Bartoli's cd doet dat weinig af, dankzij het fenomeen-Bartoli zelf. Ze benut al haar gaven voor loopjes en trillers en uitbarstingen en muzikale vlijerij. En ze heeft ook haar lol in muzikale schatgraverij weer het volle pond gegeven. Hoera dus voor Malibran. Er zijn slechtere redenen denkbaar om aria's van toondichters als Pacini, Halévy, Hummel en Rossi nieuw leven in te blazen. Het is jammer dat bijna alle opera's en losse nummers die ooit voor Malibran zijn geschreven (tussen haar bedrijvigheden door in meesterwerken die we nog altijd kennen) in vergetelheid zijn geraakt. Maar als je Bartoli aan het werk hoort in Ira del ciel van Giovanni Pacini of Cari giorni van een Giuseppe Persiani - sproeiende coloraturen, lyriek van het fijnere soort, gefleem en gelok met en zonder harp - vraag je je af waarom die Pacini en Persiani eigenlijk zijn vergeten. Als je Bartoli hoort schitteren in de grote (voor Malibrans concurrente Giuditta Pasta geschreven) slaapwandelscène uit Bellini's La sonnambula, begrijp je overigens ook wel weer waarom Bellini het langer heeft uitgehouden. Aan Mendelssohn is een operacomponist verloren gegaan. Bartoli bewijst het in een gedurig van stemming wisselende 'scène en aria' die hij naar de diva in Londen opstuurde. Getiteld Infelice. Het is Italiaanse stemkunst met Duitse harmonische snufjes, en daar dan weer het contrapunt doorheen van een soloviolist (hier Maxim Vengerov) die niets anders van plan is dan Malibran de hemel in te strijken. Curieus is het Spaanse nummer Ik ben een smokkelaar van Malibrans Andalusische vader. Hier uitgevoerd met nogal Italiaansig klinkende olé's. Doeltreffender zijn Bartoli's roffelende rrrrr's in een marslied (Rataplan) dat Malibran zelf componeerde. Dat je met Malibran alle kanten op kon, bewijst Mozarts ex-leerling Hummel in een jodelaria à la Tirolienne. De naar verluidt onimiteerbare Malibran moet het beste in componisten hebben losgemaakt. Maar je hebt er een onimiteerbare Bartoli voor nodig om zoiets te herkennen.