Bach Boulez

De vraag is of dit nu de bedoeling was, toen het cd-label Virgin een video van de pianist David Fray op het internet zette. De 25-jarige Fransman is erop te zien met muziekfragmenten van Bach en Boulez. Respondenten op de site YouTube lachen zich een deuk. 'De zoveelste kloon van Glenn Gould.' 'Arme jongen, hij zal wel eindigen met vingerloze handschoenen, een sjaal om zijn nek en zijn handen in kokend water.' 'Fray hoeft alleen de poten van zijn pianostoel nog af te zagen.' Bachs Partita 4 en Franse suite nr 1 uitvoeren op een piano, met platte vingers en een lage, voorovergebogen zit, is blijkbaar voldoende voor web-sarcasme. Maar debuteren bij Virgin, en met Pierre Boulez gekiekt worden voor het tekstboek, daarvoor is iets meer nodig dan spelen met de neus in de toetsen. Dat 'meer' zit 'm onder andere in Boulez' Notations en Incises. Stukken die de grote Gould nooit heeft gespeeld. Notations (1945) niet omdat Gould niets met de Schönberg-criticus Boulez te maken wilde hebben; Incises (1994) niet omdat Gould, die de ideale vertolker had kunnen zijn van deze brutale, door grillig contrapunt en fanatieke toonherhalingen gekenmerkte Boulez-'toccata', al jaren dood was toen ze werd gecomponeerd. Wat Boulez de jonge Fray diets heeft gemaakt over zijn werk, wordt niet vermeld. Als bewijs van 's meesters goedkeuring volstaat kennelijk een foto. Maar eerlijk is eerlijk: Frays spel spreekt voor zichzelf. Het toucher is licht en zeer accuraat. De aanpak is van een verkwikkende expressiviteit, met sterk onderscheid in de esprit van de twaalf minideeltjes. Boulez' oer-Notations (later bewerkt voor orkest) dateert uit de pioniersjaren van de avant-garde. Bij Fray hoor je niet alleen de experimenteerdrift van de jonge Boulez, maar ook lol en zinnelijkheid. Met Bachs Partita in D gaat het andersom. Ook hier frappeert Frays lichte aanslag. Maar de 'expressie' is bedekte expressie. Bach klinkt schuchter, bijna pietepeuterig. Niet te verwarren met steriel: wie spanning weet op te bouwen in een kalme allemande van bijna 12 minuten, gespeeld in consequent piano-mezzopiano, die weet waar Bach over gaat. Fray komt in oktober naar het Amsterdamse Concertgebouw voor een 'pianoconcert' van Bach met de Deutsche Kammerphilharmonie. Kreunen en neuriën à la Gould is er in elk geval niet bij.