Il trionfo del Tempo e del Disinganno

Opvallend aan Händels opera- en oratoriumkunst is de multi-inzetbaarheid van zijn aria's. De eerste die dat inzag was Händel zelf. Vergeet dus even de truttigheid van zijn oratorium Il trionfo del Tempo e del Disinganno, en ga af op de plekken waar de beste Händelmuziek zit, de Händel van het geniale moment. De Franse barokdirigente Emmanuelle Haïm en haar ensemble Le Concert d'Astrée hebben de sopraan Natalie Dessay gestrikt voor de rol van Schoonheid in Il trionfo del Tempo. Händel was 22 toen hij dit oratorium anno 1707 in Rome componeerde. Aanvoerder van de strijkers was de grote Corelli. Opera was verboden in Rome. Oratorium mocht wel. De tekst is een draak, over mevrouw Schoonheid die door een mevrouw Lust wordt meegelokt. De heer Tijd laat Schoonheid echter oud worden, en dan is er de heer Inzicht (Disinganno, altstem), die vertelt dat je, als je maar eenmaal in de hemel weet te komen, van tijd noch schoonheid last hebt. Multi-inzetbaar bij uitstek is de treuraria Lascia la spina, waarin mevrouw Lust haar verlis erkent. Tegenwoordig beroemd als effectrijk concertnummer van Cecilia Bartoli; in Haïms cd-uitvoering gezongen door een ingetogen Ann Hallenberg. Händel nam het nummer mee naar Rome uit Hamburg, waar hij het eerder gebruikte als dansstuk in zijn opera Almira. Het beviel zo goed dat hij de aria later nog eens inzette in zijn opera Rinaldo. Tot Händels reisbagage hoorden ook Voglio cangiar en Crede l'uom, aria's die in oorsprong helemaal niet van Händel waren maar van de Duitser Reinhard Keiser. De pikkertjes zijn als vanzelf tot sierlijke Händel geworden. Grote, gedragen Händel zit in de alt-aria Piú non cura. Flitsende Händel is te vinden in de tenor-aria È ben folle (de Tijd); nog schitterender in Un pensiero nemico, waarin Schoonheid de tijd uitlacht. Merkwaardig: het ritme van haar frase congrueert exact met dat van Cherubino's Non so piú uit Mozarts Figaro, 70 jaar later gecomponeerd. Van bijzondere schoonheid is Schoonheids slotaria Tu del Ciel, waarin de ziel ten hemel vaart in de vorm van Arcangelo Corelli - althans in een ijle solo-vioolpartij. Een aparte voetnoot zit in een Sonata in het eerste oratoriumdeel. Het kan niet anders of de jonge Händel heeft hier zichzelf in beeld gebracht als speler. Het is een mini-orgelconcert, volgend op de woorden: 'Wat hoor ik daar?'. En gevolgd door de zinsnede: 'Een sierlijke jongeman'. Nu weten we waar Alfred Hitchcock dat trucje vandaan had.