Bach, Hohe Messe.

'Dit is mijn lichaam'; de Heer die zijn laatste avondmaal voorzat, schijnt zelf redelijk kort van stof te zijn geweest over de betekenissen die hij toekende aan brood en wijn. Maar de christenheid heeft haar best gedaan ze te onthouden, en zo hebben we er ook een compositorisch genre aan overgehouden van nauwelijks te overtreffen omvang. De mis. Katholieke componisten hebben zich eeuwenlang geprofileerd met toonzettingen van het Kyrie, het Gloria en bijbehorende rituelen waarmee het Avondmaal in de dienst wordt nagespeeld. Voor een lutheraan als J.S. Bach lagen miscomposities minder voor de hand. Toch heeft ook hij zich eraan gewaagd, tot geluk van de Nederlandse Bachvereniging en Jos van Veldhoven. Hun opname van Bachs Hohe Messe is van ongekende klasse, en gaat bovendien vergezeld van een prachtig boekwerkje met foto's van mis-attributen uit het Utrechtse Catharijneconvent. Dat Bach met een 'roomse' mis een van zijn magnifiekste worpen deed, is vaak uitgelegd als een teken dat zijn genie boven de religies uittorende. Anderen houden het erop dat het Kyrie en Gloria dat de vrome lutheraan in 1733 opstuurde naar het katholieke hof in Dresden, het best gezien kunnen worden als een sollicitatie naar de titel van Hofcapellmeister. Praktische doelen lijkt Bach met zijn Mis in b-klein niet te hebben gehad. Hij heeft het stuk in zijn complete vorm nooit uitgevoerd, en in zijn manuscript staan geen aanwijzingen over de grootte van de bezetting. Met andere woorden: Van Veldhoven kon er alle kanten mee op, wat de omvang van zijn koor en orkest betreft. De heerschare voor deze Hohe Messe telt slechts 13 zangers, 5 solisten incluis. De een zal het de getrouwst denkbare Bachaanpak vinden. Anderen zullen het aanvechten als een doorgeslagen hobby. Maar hoe dan ook, uit de insect-achtige Bachbenadering van Van Veldhoven komt Bachs rijkdom aan vormen en expressiemiddelen onverhuld naar voren. Dat Bach soms teruggrijpt op oeroude technieken, en dan weer middelen inzet van futuristische allure, zoals in de harmonische zweving van het 'Confiteor', wordt hier belicht, in plaats van schuil te gaan achter dekens van klank. De hostie zal er niet dikwijls bij genomen worden, maar de sopranen Dorothee Mields en Johannette Zomer doen prachtig werk, evenals de alt Matthew White, de tenor Charles Daniels en de bas Peter Harvey.