Complete Sequenzas

Als er één componist was voor wie de term work in progress leek uitgevonden, dan was dat Luciano Berio. Zelfs de dood kon zijn output slechts met vertraging stopzetten. Berio componeerde ruim anderhalf dozijn Sequenze. Zo noemde hij de flonkerende solostukken die de ruggegraat vormen van zijn oeuvre. Het was een serie die in 1958 ontkiemde met een revolutionaire Sequenza I voor fluit, gecomponeerd voor de dwarsfluitpionier Severino Gazzelloni. Kort voor Berio's overlijden, 44 jaar later, leek de reeks proeven van 'technische en intellectuele virtuositeit' (Berio's te magere benoeming van deze vaak betoverende solostukken) het eindpunt te hebben bereikt met een Sequenza XIV, opgedragen aan de cellist Rohan de Saram. Maar toen Berio in 2003 de ogen sloot, was er altijd nog de Italiaanse contrabassist Stefano Scodanibbio. Die liet zich de Sequenza XIVb die hem was beloofd niet afnemen. Scodanibbio besloot zelf de cello-Sequenza XIV uit 2002 te reinventare, ofwel: opnieuw te componeren, en wel voor zijn eigen instrument. Zo levert deze contrabassist alsnog een plaatpremière, een van de vier first recordings in een bundeling die het Amerikaanse platenlabel Mode Records heeft uitgebracht in samenwerking met Duitse omroepen. Het plan voor een integrale uitgave van Berio's Sequenze ontstond tijdens een Beriofestival in New York in 1995. Daarna kwam een soort Circus Berio op gang, met microfoons op twee continenten. De violist Irvine Arditti liet de Sequenza VII vastleggen in Mexico-stad. De trombonist Stuart Dempster, aan wie Berio in 1965 de ongelooflijke Sequenza V opdroeg, een mijlpaal in het avantgarde-blazen, werd in 1995 door Mode-microfoons gevolgd in Seattle. Sequenze voor klarinet en accordeon klonken in Alfortville en Frankfurt. Met nummer XIVb van Berio's 'ghost composer' Scodanibbio kwam het getal feitelijk op 19. Want dat reinventare, of transformeren - Berio gaf zelf bij leven en welzijn al het voorbeeld. Zijn werkwijze was een en al transformeren en variëren. Solo's voor altviool en hobo kregen uitwerkingen voor cello (VIb) en sopraansaxofoon (VIIb). Een hallucinerende klarinetmelodie (IXa) onderging metamorfoses voor altsaxofoon (IXb) en basklarinet (IXc). Mode-directeur Brian Brandt vond tenslotte dat al het solowerk erop moest. Ook de kortere sequenze die officieel niet zo heten. Zoals de solostukken Rounds voor klavecimbel, en Gesti, het blokfluitwerk dat Berio opdroeg aan Frans Brüggen. Aanvullingen met gelegenheidswerk, zoals een Chanson pour Pierre Boulez voor cello, maken het tot een prachtige bundeling. Er bestond al een verzameling van Deutsche Grammophon, met uitvoeringen door solisten van het Ensemble Intercontemporain. Maar die serie werd halfweg de jaren negentig gemaakt en hield daar dan ook op. En sommige varianten bleven achterwege. In de Mode-uitgave komt er nóg wat bij. Het zijn de dichtregels van Sanguinetti die Berio als motto's bij zijn partituren voegde. Zoals bij nummer 1, 'muziek is verlangen naar verlangen'. Jammer dat de acteur Enzo Salomone ze voorleest alsof hij bezig is zijn kinderen naar bed te brengen.