Moessorgski

Hoeveel noten moet je horen om twee verschillende uitvoeringen van één en hetzelfde stuk met elkaar te kunnen vergelijken? In de pianoversie van Moessorgski's Schilderijententoonstelling volstaat een enkele toon: de basnoot die zacht repeterend in gepuncteerd ritme tegen alle muren en deuren van het oude kasteel aanklopt. Bij Valentina Igoshina, de jonge Russische pianiste die debuteert bij platenmaatschappij Warner, klopt hij omfloerst, soms weifelend, soms meer nadrukkelijk met hier een kleine vertraging, daar een lichte versnelling. Bij Boris Giltburg, de jonge Russische pianist die debuteert bij EMI, klopt hij als een noodlottig uurwerk een langzaam voortschrijdend maar onstuitbaar doodsmotief. Dat zegt nog niks over de kwaliteit van de uitvoering, maar het tekent de benadering: Giltburg (geboren in 1984) speelt vanuit de grote lijn, de vertelling; geeft de noten hun plaats en betekenis in de structuur. Igoshina probeert ze op momenten daaruit los te weken, hun eigen accenten te geven, wat soms wat gekunsteld aandoet. Giltburg schildert de catacomben van het achtste schilderij als een vorm van lugubere architectuur, Igoshina verdwaalt er wat in. Haar gnoom in het tweede schilderij is daarentegen weer wat lichtvoetiger en haar kuikentjes zijn dansanter. Op zijn cd heeft Giltburg het werk van Moessorgski gecombineerd met dat van beider landgenoten Skriabin en Prokofjev, waarin hij een overtuigende mengeling van helderheid en abstracte poëzie heeft bereikt. Igoshina heeft een programmatischer keuze gemaakt met Schumanns Carnaval, waarin ze diens alter ego's Eusebius en Florestan en andere personages verdienstelijk, maar niet onvergetelijk voorbij laat dansen en marcheren.