Beethoven, vioolsonates nr 4 en 7 e.a.

Ongelooflijk, maar toch was het zo: een viool die een jaar of tien geleden door een oude dame ter inspectie werd aangeboden aan het Beethovenhaus in Bonn, is na uitvoerig onderzoek inderdaad 'de' viool van Beethoven gebleken. Het instrument maakte deel uit van een kwartet strijkinstrumenten dat Beethoven rond 1800 cadeau kreeg van een begunstiger, vorst Karl Lichnowsky. De viool verdween uit zicht toen Beethovens spullen na zijn dood werden geveild, en dook in Amerika op bij een dame die zo snugger was iets te zien in het lakzegel dat op het achterblad prijkt. Het zegel toont Beethovens initialen. Beethoven nam kennelijk het zekere voor het onzekere; achterop is ook een B in het hout gekrast. Verdere details zochten experts uit in archieven en een laboratorium. Ze lieten het rond 1700 gemaakte instrument, dat volgens een ingeplakte rekening in 1849 gemoderniseerd was, terugbrengen in de staat van 'barokviool' waarin het rond 1800 moet hebben verkeerd. In die vorm maakt Beethovens viool nu een prachtig plaatdebuut, met twee vioolsonates van rond 1800 (nr. 4 en 7), en de variaties over Mozarts Figaro-aria Se vuol ballare die Beethoven in 1793 op papier zette. De componist had er destijds al een toegewijde vertolker voor bij de hand, de befaamde kamermuziekspeler Ignaz Schuppanzigh. In diens rol treedt ditmaal de violist Daniel Sepec, een temperamentvolle fijnslijper (bekend in het oude-muziekcircuit, maar ook als aanvoerder van de Kammerphilharmonie Bremen). Sepec heeft aparte studie gemaakt van de speelstijl van Schuppanzigh. Deze tonronde Wener, die het met Beethoven ook wel eens aan de stok had ('Wat kan mij die fiedel van hem schelen, als de geest tot mij spreekt?'), werd door tijdgenoten geroemd om zijn 'fijn genuanceerde, geestige en zeer levendige voordracht', om de 'warmte' in zijn spel, om zijn aandacht voor 'zachte, tere episoden' en voor de afwisseling van 'licht en schaduw'. Bij die bewoordingen kun je je iets voorstellen, zeker als Daniel Sepec er de klank bij levert. Sepec maakt Beethovens viool volledig tot de zijne, en weet er niet alleen de uitbundige, maar vooral ook de zacht vleiende eigenschappen van te exploiteren. De expressie in dit vroege Beethovenwerk is in Sepec' handen van een ongekende veelzijdigheid. Beethoven, intussen, schijnt het begrip 'authenticiteit' aan zijn laars te hebben gelapt, als we afgaan op het aandeel van de fortepianist Andreas Staier. Hij speelt niet op een klavier uit 1800 maar op een pittige, grotere Graf-vleugel uit 1824. Met als verdediging dat Beethoven zelf steeds de voorkeur gaf aan state of the art-piano's, en dat die vroege vioolsonates ook wel eens in de jaren 1820 geklonken zullen hebben. Hoe dit zij, Staiers aandeel klinkt superieur - met een paar tinkelende en percussieve special effects in de Figaro-variaties als bonus.