Haydn

'Specialist' mogen we Nikolaus Harnoncourt niet meer noemen, laat staan oude-muziekspecialist. Maar of hij nu Bartók op de plaat zet, de Negende van Bruckner of de Moldau van Smetana, altijd zal Harnoncourt er een boodschap mee uitdragen. Ook nu hij als Razende Roeland door de 18de eeuw van Joseph Haydn galoppeert, luidt die boodschap: luister, hoe actueel deze muziek is. De Haydnvorser H.C. Robbins Landon, die in de jaren 1970 festivals afreisde en alles op alles zette om het vergeten muziektheateroeuvre van Haydn weer opgevoerd te krijgen, rekent Orlando Paladino tot Haydns minder evenwichtige opera's. Daar moet je bij Harnoncourt niet mee aankomen. Orlando Paladino, uit 1782, is volgens Harnoncourt een 'totaal doorgedraaide, moderne' opera: met pathos én ironie, met parodie én echte emotie, met heroïek en waanzin en 'dampende drugs', verstrekt door 'medisch personeel' als een tovenares en een hellewachter. Harnoncourt nam het stuk live op, met Michael Schade, Patricia Petibon, Christian Gerhaher en Werner Güra in de hoofdrollen. Aan het pats boem waarmee hij zijn ensemble Concentus Musicus Wien de ouverture laat inzetten, valt al te horen dat Haydns broodheer Prins Esterhazy zich in de opvatting van Harnoncourt geen seconde heeft mogen vervelen. De geestesgesteldheid van de razende ridder, zijn gemankeerde geliefde Angelica, de hoofdafhakker Rodomonte en de knechten en sprookjesfiguren die hen omringen is doorgaans agitatissimo - totdat Haydn de dolende Roeland in slaap tovert en geheel omgeturnd laat ontwaken met een begeleid recitatief van onaardse schoonheid. Intussen zijn er mooie aria's en ensembles, niet zelden met forse uithalen van Petibon (Angelica), gebulder van Gerhaher (Rodomonte), blaffende hoorns, sissende bekkens en roetsjwerk door Harnoncourts oude toetsenist Herbert Tachezi. Afgewisseld met herderswijsjes onder begeleiding van 'arcadische' luittonen. Duidelijk is dat Haydn in dit dramma eroicocomico een eigen wereld creëerde, vol pakkend 'heroïsch-komisch' contrast. De vraag is of die wereld bij Harnoncourt ook veel pakkender naar voren komt dan bij Antal Doráti, de inmiddels gestorven Haydnprofeet, die in een spraakmakende opname anno 1977 fluwelen orkestspel liet prevaleren, en vloeiende zanglijnen van 'dames' als Arleen Auger en Elly Ameling. Iets van beide benaderingen, dat zou mooi zijn.