Bartók, Concert voor Orkest

Bartók, die in 1940 Hongarije ontvluchtte, verkeerde in erbarmelijke omstandigheden toen hij Sjostakovitsj' 'Leningrader' uit de radio hoorde tetteren. De manier waarop hij Sjostakovitsj diens (toenmalige) populariteit betaald zet, is frappant. Bartók parodieert Sjostakovitsj' Zevende in het vierde deel van zijn Concert voor orkest, een deel dat hij Intermezzo interrotto noemt. Ook hier interrumpeert het marsdeuntje een idylle: een gedroomd stukje zomers Oost-Europa, gepenseeld met strijkers en houtblazers die een loom Balkandansje uitvoeren. De mars komt flierefluitend tussenbeide en wordt op zijn beurt weggetetterd met trombonescheten en huiveringen van strijkers en koper. Bartóks Concert voor Orkest, gecomponeerd voor Serge Koussevitzky en het Boston Symphony Orchestra, werd bekende kost voor Amerikaanse orkesten (Chicago, Cleveland, Philadelphia), gedirigeerd door ex-Hongaren (Reiner, Szell, Ormandy, Solti). De nieuwe uitvoering van het Philadelphia Orchestra en zijn (ex-)Duitse chef Christoph Eschenbach voegt aan hun traditie niet veel meer toe dan hier en daar een troebele articulatie, en soms een overdreven vertraging. Eschenbach besteedt wel speciale passie aan het derde deel, de Elegia. Hij meldt het op te vatten als muziek van 'rouw om het lot van de mensheid', en combineert het met oorlogswerk als de fraaie Memorial to Lidice van Bohuslav Martinu, en een Partita voor strijkers van de jong in het kamp gestorven Tsjech Gideon Klein.