Kurtág: Kafka-Fragmente.

Nijpender zinnen dan die van Franz Kafka zijn er niet veel geschreven in de wereldliteratuur. Jachtig en kort, dan wel pijnlijk wijdlopig, er spreekt altijd urgentie en intensiteit uit. Het is dan ook niet verbazend dat de Hongaarse componist György Kurtág, zelf een meester van de beprangde miniatuur, in 1985 gegrepen werd door het werk van de Tsjechisch/Oostenrijkse schrijver. Het resultaat, de één uur in beslag nemende Kafka-Fragmente, klonk eerder dit jaar in het Amsterdamse Muziekgebouw ter gelegenheid van de Boekenweek én van Kurtágs tachtigste verjaardag. Het ECM-label heeft de cyclus onlangs op plaat uitgebracht, in een uitvoering van violist András Keller en sopraan Juliane Banse. Musici van formaat, en dat is wel nodig ook, want de veertig microcomposities zijn niet alleen met een vlijmscherpe componeerpen neergeschreven, ze stellen tegelijkertijd bijzonder hoge eisen. Van die veertig stukjes zijn er maar vier die langer zijn dan drie en acht die langer zijn dan twee minuten. De texturen mogen karig zijn, de concentratie en de expressiviteit van de noten is er des te intenser om. Banse blinkt uit door een overwegend strak en helder geluid, maar heeft ook hese, hysterische en rauwe timbres tot haar beschikking. Het bereik dat Kurtág van zowel sopraan als violist verlangt, is verbijsterend, en de perfectie waarmee het tweetal het verlangde realiseert is nog verbijsterender. De reikwijdte van deze muziek ontlokt de toelichters in het boekje fraaie commentaren. De een ziet er een verzameling spiegelende scherven in, een opvolger van Schuberts Winterreise, de ander gewaagt van tekstzettingen met een 'seismografische precisie'. Dat de Engelse vertalingen die precisie nogal eens ontberen is dan ook het enige minpuntje aan deze uitgave.