Complete Works olv Hans Vonk, Reinbert de Leeuw e.v.a.

Fascinerend is het, een componist te volgen die in zijn opus 1 voor orgel het zoeken en tasten tot uitgangspunt lijkt te hebben gemaakt. In schoolse kamermuziekwerken die daarop volgen, krijgt dat zoeken naar een stijl een uitzichtloze kant, tot de componist vijf jaar na zijn opus 1 alle dorheid van zich afwerpt met diep insnijdende trompet-erupties, zomaar middenin een stuk getiteld Mozaïeken voor kamerorkest (uit 1959). Peter Schat, wiens oeuvre is uitgekomen op 12 cd's, was 24, 25, toen hij uit zijn ei kwam met energieke partituren zoals Inscriptions voor piano (1959) en Entelechie 1 (1961) voor vijf instrumentale groepen. De sprankeling van Schats Dansen uit het Labyrint anno 1965 blijft frapperen. Wonderlijk hoe iemand die later het 'serialisme' van de avantgarde zei te verachten, zulke grote muziek schreef onder invloed van dat serialisme. Al lieten Clockwise and anti-clockwise (1967) en het pianowerk Anathema (1969) innerlijk conflict horen, een strijd tussen weerbarstige moderniteit en 'verboden' ouderwetse schoonheid. Schat was op z'n best wanneer er innerlijke conflicten werden uitgevochten. Hoogtepunten lagen in het zoemen en fortissimo-ratelen van elektrische gitaren en bromtollen in To You uit 1972, en in de lucide intimiteit van een viool, een piano en een mezzosopraan in het prachtige Canto general (1974), waarin Schat schoonheid en weerbarstigheid onder één noemer brengt. Dat was de periode waarin Schat op het spoor kwam van zijn 'Toonklok', een systeem dat hem voorzag van een aantal stereotiepe harmonische velden. Toen Schat daar in de jaren tachtig zijn draai in vond, in grootschalig orkestwerk en een opera (Symposion), was het zoeken voorbij, won de muziek aan 'gebaar', en verloor ze aan spanning. Complete works documenteert een levenslang avontuur dat achter de geraniums leek te eindigen, tot zich in een Gamelansymfonie (2000) een derde jeugd aankondigde. Die heeft jammergenoeg kort geduurd. Schat overleed in 2003.