19 keer Katherine

Het moet nu maar eens afgelopen zijn met dat gezeur over cross-overliteratuur. Goed geschreven kinder- en jeugdboeken zijn ook interessant voor volwassenen, maar daarmee behoren ze nog niet tot de volwassenenliteratuur.

Twee sprekende voorbeelden van auteurs van wie ten onrechte wordt beweerd dat ze beide categorieën met een en hetzelfde boek goed bedienen, zijn de Britse Meg Rosoff en de Amerikaan John Green. De eerste debuteerde in 2005 met de ruige chicklitbestseller Hoe Ik Nu Leef, de tweede aan het einde van datzelfde jaar met de hilarische highschool-roman Het Grote Misschien.

Van Rosoff is inmiddels een tweede adolescentenroman uit: Het toevallige leven van Justin Case, over de naar de keel grijpende Weltschmerz en bijbehorende onzekerheid die in de levensfase van oudere kinderen kunnen toeslaan.

In het verhaal dreigt David Case's babybroertje uit het raam te vallen, en op dat moment dringt het tot hem door dat hij, net als ieder ander, zomaar door vreselijk onheil getroffen te kan worden. Case besluit aan het noodlot te ontsnappen door zijn uiterlijk en naam te veranderen. De jonge Justin gaat zelfs aan sport doen, maar hoe hard hij ook gaat, zijn lot rent hij er natuurlijk niet uit.

Het is een thema dat Rosoff na aan het hart ligt: ieder van ons kan de deur uitgaan om zomaar op de eigen stoep doodgereden te worden door een pizzakoerier. En toch staan we op en voeren we beschaafde gesprekken met elkaar. Waar ligt de grens? Wanneer draait iemand door? Boeiende vragen, zeker als je 15 bent.

Rosoff kiest net als in Hoe Ik Nu Leef nadrukkelijk voor het perspectief van de hoofdpersoon. Daardoor blijft het op een griezelige manier onduidelijk in hoeverre hij een gewone jongen is, of toch een psychiatrisch geval. Bovendien: of wat hij ziet, echt gebeurt of verzonnen is, kunnen we niet controleren. Het is een manier van schrijven die in de verte doet denken aan de waanzinverhalen van Kafka en Hermans.

Toch is het haar helaas niet gelukt om haar bejubelde debuut te overtreffen. Het toevallige leven van Justin Case is net zo rauw, onvoorspelbaar en wars van literaire conventies, maar wat minder evenwichtig en hier en daar een tikje te haastig in elkaar gezet.

John Green toont zich constant van kwaliteit. Zijn tweede roman, 19 Keer Katherine, verschijnt over anderhalve week en is net als Het Grote Misschien (Lemniscaat, 2005) een hilarische middelbareschoolroman met quasi-intellectuele gesprekken vol levenswijsheid. Wie zijn debuut met pijn in de buik uitlas, zal zeker ook genieten van de opvolger.

Colin Singleton is een wonderkind, maar de kans dat hij ooit een Nobelprijs wint is piepklein. Dat is pijnlijk, want Colin heeft maar één droom en dat is beroemd worden en met een Katherine trouwen. Aan het begin van het boek is hij net verlaten door nummer negentien. Waarom al die Katherines hem maar blijven dumpen, probeert hij te vatten in een wiskundige formule die hem de Nobelprijs moet opleveren.

Prikkelende materie, dat zeker, maar veel diepzinniger dan dit wordt het niet. Waarom zijn uitgever het boek als jeugd- én volwassenenroman laat uitkomen in de reeks Lemniscaat Literair, blijft dan ook een raadsel. Green is aanstekelijk melig, maar de humor en de thematiek zijn wel van een categorie waar een belezen, volwassen publiek gauw genoeg van zal krijgen.

Dat laatste geldt ook voor de boeken van Rosoff. Dat is niet erg, zolang deze auteurs zich maar verre houden van onnodige gewichtigdoenerij. Hun boeken zijn ontegenzeggelijk prachtig en knap geschreven, maar vooral een openbaring voor lezers die de wereldliteratuur nog niet of nauwelijks hebben leren kennen. Beginnersliteratuur voor beginnende intellectuelen, als het ware.

Want hoe spitsvondig en onderhoudend ook, Rosoff en Green missen de kracht, de originaliteit en de stilistische perfectie die het in dit verband vaak genoemde boek Het wonderbaarlijke voorval met de hond in de nacht van Mark Haddon (Contact / De Fontein, 2003) ook voor zeer ervaren lezers zo overweldigend maakte. Dat soort boeken verschijnt niet elke dag, hoe graag uitgevers dat ook zouden willen.

Het toevallige leven van Justin Case en 19 Keer Katherine zijn fijne boeken voor intelligente adolescenten. Overbruggingsboeken die jongeren de grens naar de volwassenenliteratuur over helpen gaan. Als dát met cross-over werd bedoeld, dan was er niets aan de hand. De wereld wijsmaken dat dit soort boeken voor volwassen lezers even geweldig zou zijn, doet het genre echter meer kwaad dan goed.