In wonderland

'Persoonlijke gebeurtenissen in nieuwe roman van Christine Otten', en 'Gebaseerd op het waargebeurde verhaal...'. Zomaar een greep uit de regels in het persbericht naar aanleiding van de verschijning van Christine Ottens nieuwe roman, In wonderland.

Otten (1961), jarenlang journalist, wist met haar roman De laatste dichters (2004) de aandacht naar zich toe te trekken. Het boek, gebaseerd op de levensverhalen van The Last Poets, grondleggers van de geëngageerde hiphop, verscheen op de shortlist van de Libris Literatuurpijs. In Als Casablanca (2008) vertelde ze opnieuw een verhaal dat stevig geworteld was in de toenmalige actualiteit: het verhaal over een journaliste die zich bij toeval in New York bevindt als de aanslagen op het WTC worden gepleegd.

De (pop)journalist in Otten is nooit ver weg. Dikwijs vormen gebeurtenissen in het nieuws de achtergrond voor haar verhalen. Dat geeft haar werk een eigentijds karakter. Persoonlijke kleur ontstaat door Ottens liefhebberij in popmuziek en belangstelling voor de uithoeken van de populaire cultuur. Dit levert romans op die inhoudelijk gezien anders dan andere zijn.

In In wonderland vertelt Otten het verhaal van een jong journalisten- echtpaar, Herman Catz en Caroline Dusart. Het is 1994. Zij, net in verwachting van hun eerste kind, is modejournaliste, hij is politiek columnist. Op zekere ochtend wordt hun woning doorzocht door een speciaal team van politie en justitie. Zonder opgaaf van redenen worden hun spullen in beslag genomen. Herman, zo blijkt maanden later uit de officiële aanklacht, wordt ervan verdacht betrokken te zijn bij de terreuraanslagen van de groep RaRa.

RaRa, wat staat voor Revolutionaire Anti-Racistische Actie, was een Nederlandse pressiegroep van linksgeoriënteerde hardliners. Ze waren actief in de jaren 1984 tot 1993. Leden van de groep voerden op agressieve wijze actie tegen het apartheidsregime in Zuid-Afrika en tegen het toenmalige asielbeleid. De groep pleegde diverse bomaanslagen, onder meer op het woonhuis van Aad Kosto die destijds staatssecretaris was van Justitie. In 1994 werden de journalisten Hans Krikke en Johan Müter van hun bed gelicht en zonder serieuze aanklacht vastgezet.

De ophef was groot. Ook Krikkes echtgenote, Christine Otten, moest haar agenda's en persoonlijke aantekeningen inleveren. De verdenking luidde: betrokkenheid bij terreuraanslagen. Bewijs was er niet.

Het is deze periode in het leven van Otten en haar echtgenoot Krikke waarop in de roman wordt terugblikt: veertien jaar na de geruchtmakende affaire wil een filmregisseur, David Klein, een speelfilm maken over de zaak. Hij spreekt vooral met Herman. Caroline heeft haar eigen gedachten. Zij besluit contact te zoeken met de rechter-commissaris die toen het onderzoek leidde, Frans van Loohuizen. Op deze relatie concentreert Otten zich.

In eindeloze dialogen tussen Caroline en Frans moet duidelijk worden dat Frans toentertijd fouten maakte, dat hij leed onder prestatiedrang, zich daar schuldig over voelt en het graag goed wil maken met Caroline. Het is een doorzichtige verklaring voor het hoe en waarom van destijds. Zelfs Frans' Indische jeugd wordt erbij gehaald, en zijn verblijf in een jappenkamp. Geloofwaardig wordt het echter geen moment. Frans' berouw is een armoedige psychologische constructie om het onverteerbare verteerbaar te krijgen.

Dat is meteen het grootste bezwaar tegen deze roman; Ottens neiging om tot op de laatste regel te willen uitleggen en te willen verklaren waarom mensen stomme dingen doen, waarom het OM rare beslissingen neemt. Het heeft iets naïefs. Dat het in werkelijkheid zo is gegaan mag geen excuus zijn, het moet waarheid kunnen worden op de bladzijden van deze roman. En dat gebeurt niet.

Wat Caroline op haar beurt bij Frans zoekt wordt niet duidelijk. Zij wil iets afsluiten, zoveel is zeker, maar waarom? Otten schrijft dat Caroline wordt gedreven door 'een onbestemd schuldgevoel', wat een gammele steunbalk is als verklaring voor gedrag. Even onbegrijpelijk is dat Caroline niet weet of Herman z'n studies heeft afgemaakt. Waarom zoekt ze dat nu niet uit? En waarom zoekt zij niet uit wat Hermans rol precies was in RaRa? Wordt de liefde minder als je ontdekt dat je man een boef is? Of een sneu slachtoffer?

Alles bij elkaar opgeteld heel jammer. Otten heeft een neus voor mooie onderwerpen. RaRa en de periode waarin de groep actief was, is een razend interessante. Daar moet meer over te vertellen zijn dan dit uiteindelijk clichématige verhaal over spijt en berouw, schuld en vergeving.