Het Bedrijf 3 Confrontatie

'Hier keer ik nooit meer terug', besefte Hans bij de laatste keer dat hij de deur achter zich dicht trok. 'Hij verwachtte overvallen te worden door verdriet, maar het gebeurde niet'.

Aldus een  van  de laatste regels uit Het bedrijf, de trilogie  van  Hans Vervoort (Magelang, Indonesië, 1939) over zijn jaren als uitgever bij de Weekbladpers. Confrontatie, heet het derde deel. 'Roman' staat er steeds op de omslagen  van  dit Voskuil-achtige kantoor-epos, maar de auteur doet wel erg zijn best de werkelijkheid te beschrijven. Zo worden verreweg de meeste hoofdrolspelers (Joop van Tijn, Cisca Dresselhuys, Rinus Ferdinandusse, Cees van Nijnatten) bij name genoemd.

Slechts  van  enkelen worden de namen verhaspeld, maar dan weer zo herkenbaar dat je je afvraagt wat er het idee achter is. Zo heet vormgeefster Charlotte Fischer in het boek Charlotte Fisch, Hugo Arlman werd Hugo Anderman. Verteller is uitgever Hans, over wie Vervoort in de derde persoon schrijft.

Misschien is het mede daarom dat Het Bedrijf vooral amusant is voor Raamgracht-watchers. Het ooit zo vermaarde bedrijf (uitgever  van  onder meer Vrij Nederland, Opzij, Voetbal International) wist de geruchtenstroom decennia lang te voeden, onder meer door de 'anonieme-brievenaffaire' op de redactie  van  VN.

Daarover komt de lezer weinig meer te weten, maar wel wordt hij getuige  van  de geboorte  van  maandblad J/M, en het geworstel met andere bladen, zoals specials  van  Vrij Nederland.
Het legendarische declaratiegedrag  van  wijlen  Joop   van   Tijn  wordt haarfijn beschreven: doordat hij, met een creditcard  van  het bedrijf op zak, het onderscheid niet wist te maken tussen zakelijke en privé-uitgaven, ontstond een schuld  van  een ton in guldens. Ook is in deze 'roman' nog eenmaal en voor eeuwig het (publiek geheime) gesjoemel met de oplagecijfers  van  VN geboekstaafd.

Die konden met tienduizenden worden opgepompt, doordat (door musea) gesponsorde specials in hoge oplagen werden gedrukt voor verspreiding in musea, hetgeen mocht worden opgeteld bij de reguliere (dalende) oplages  van  VN.

Hier en daar lijkt Vervoort af te rekenen met zijn voormalige collega's. Met zijn vroegere baas (en latere PCM-directeur) Theo Bouwman bijvoorbeeld, wiens buitenechtelijke affaire met Opzij-redactrice Simone Koudijs zonder scrupules wordt opgediend, en die er op de begrafenis  van   Joop   van   Tijn  'flierefluitend en baltsend' bijstond.

Opzij-hoofdredactrice Cisca Dreselhuys figureert veelvuldig. De ene keer als de hoofdredactrice die met het feministisch maandblad zo graag een poezennummer wil maken, iets waarvoor geen adverteerder te vinden was.
De andere keer is ze een praatzieke bazin die haar redactie enkel  van  het werk houdt - waarna het idee ontstond haar maandelijks op pad te sturen naar invloedrijke mannen, voor de interviewserie 'De feministische meetlat'.

Vervoort beschrijft het in een nuchtere, licht ironische stijl, waarin hij zich zelden hard uitspreekt over de gang  van  zaken. Het is eerder de tongue in cheek die het hem doet. Redacteur Ronald  van  Gelder (Psychologie Magazine) heet bij hem 'een wat onbekookte bewegingswetenschapper die oogde als een aardappelboer'.

Het slot omvat het enigszins verbitterde afscheid  van  de uitgeverij waarin 'Hans' de laatste  van  zijn 25 dienstjaren doorbrengt in de luwte. Moe en teleurgesteld in collega's en meerderen, zoals uitgevers Lize Alink en WP-directeur Pieter de Jong.

Het mag dan literatuur heten, het lijkt nergens op fictie.