Harde feiten

'Hij was, dat vond hij zelf ook, nogal gehyped', aldus dichter, romancier, essayist en criticus Ilja Leonard Pfeijffer in Harde feiten - 100 romans. Hij, dat is Einstein, die bij aankomst in de hemel een praatje mag maken met God. Als God op zijn verzoek de formule van de schepping opschrijft, merkt hij na nauwkeurige bestudering op: 'In alle bescheidenheid, maar volgens mij zit hier een fout.'

Dit verhaal, dat 'De formule' heet, is nog geen anderhalve bladzijde lang, en dat geldt voor de meeste verhalen uit deze bundel . Sommige zijn zelfs nóg korter, zoals 'Moraal' over twee oude tantes die verliefd zijn op de visboer en elke dag vis bij hem kopen, zó veel dat iemand de vis stiekem weer naar de visboer terugbrengt. 'Zo gaat het, als je er goed over nadenkt eigenlijk heel vaak in het leven. Je denkt dat iets mooi is, maar iemand heeft achter je rug om een deal gesloten om je dat te doen geloven.'

Van één verhaal is de titel nota bene langer dan het verhaal zelf. Wat maakt de regels 'Gewoon. Maandag. Lekker treurig. Verder niets' tot een roman in plaats van een minimale overpeinzing? Postmodern gekoketteer van een luie schrijver? Kan Pfeijffer niet kiezen? In elk geval vond hij het zinnig om zich 'een strenge formele beperking' op te leggen van hooguit vijfhonderd woorden per roman.
Vaak hebben die de vorm van een monoloog, al dan niet in gedachten gevoerd door uiteenlopende karakters; zangers, bloemenmeisjes, functionarissen, Griekse goden en andere mythische figuren, journalisten, schrijvers en boswachters. Meteen tot de kern doordringen, en zo mogelijk eindigen met een verrassende draai, dat is de kunst, die bij het ene verhaal beter uitpakt dan bij het andere.
Pfeiffer kan beeldend en venijnig schrijven. Een formele beperking van vijf romans per dag is raadzaam, opdat de bagatellen hun frisheid behouden.

***
Ilja Leonard Pfeijffer: Harde feiten -100 romans. De Arbeiderspers; 176 pagina's; € 17,95. ISBN 978 90 295 7145 6.