Een uur en achttien minuten

Ontroerende taferelen, in het debuut van Peter Zantingh (1983), kenner van de West-Friezen die als moeilijk toegankelijk bekendstaan.

Was het omdat ze zo ver van de grote steden vandaan woonden? Was het omdat ze te veel dronken? Blowden? Of lag het aan de geslotenheid van de West-Friezen? Was het iets in hun aard, hun cultuur? Op de vraag waarom het aantal zelfdodingen onder Friese jongeren drie maal hoger ligt dan in de rest van Nederland is, drie jaar nadat het bericht zich via diverse media verspreidde, geen eenduidig antwoord gekomen.

Wel is er de roman van Peter Zantingh (1983). De debutant, webredacteur bij nrc.next en West-Fries van origine, beschrijft in Een uur en achttien minuten de geschiedenis van een groep vrienden nadat een van hen zelfmoord heeft gepleegd.

We volgen Johan, een 25-jarige student journalistiek die het platteland verruild heeft voor Utrecht. Hij staat net z'n tanden te poetsen als hij een alarmerend sms-bericht leest van Joey. 'Jongens het spijt me. Ik heb de lat te hoog gelegd, ik ben mijn idealen kwijt. Sorry. Bedankt. J.' Spoorslags vertrekt Johan naar zijn geboortedorp. In de dagen tot aan de begrafenis blikt hij terug op de jaren met zijn jeugdvrienden.

Dat levert ontroerende taferelen op. Scènes waarin kleine jongens elkaar ontmoeten in de kleedkamer van de voetbalclub. Of later, als ze groter zijn, samen hun biertjes drinken, schuurfeesten bezoeken, of nog later wanneer ze op vakantie in Chersonissos doodonschuldig balspelletjes doen.

Waar die ontroering in schuilt? In dat ietwat lompe van deze jongens, in die woordenloze masculiene vanzelfsprekendheid waarmee ze zich over elkaar ontfermen. Maar toch misgrijpen.

Niets hebben ze zien aankomen. Hoewel? Die keer dat Joey zich een flauwte zoop? Of toen hij vertelde dat hij het niet meer zag zitten? Met terugwerkende kracht krijgt alles betekenis en voelen de achterblijvers zich zo schuldig dat een van hen uitroept: '. . . dat is het nou net, met ons allen hier, we houden onze bek dicht en denken dat het weer weggaat. Anders zijn we zwak en zielig. Mietjes!'

Zantinghs stijl is krachtig, suggestief, soms wat stug en introvert, alsof er nog een wereld schuilgaat achter alles wat niet uitgesproken wordt. Dat is doorgaans al een effectieve manier van schrijven, maar helemaal wanneer je het onderwerp van deze roman meeweegt.

Benieuwd naar een volgende Zantingh. Iemand die zwijgend kan vertellen moet je in de gaten houden.