De vertellingen van Rabbi Nachman

Een bedelaar doet zich voor als blinde omdat hij de wereld om hem heen geen blik waardig keurt. Een tweede suggereert doofheid omdat hij 'de grote schreeuw der nood, die opstijgt uit de wereld' niet wil horen. Een derde speelt de stotteraar, omdat elk geluid waarmee God niet wordt verkondigd, 'onwaardig puin [is] van het ware woord'. Volgen er nog vier.

De zeven bedelaars, die hun handicap en armzalige maatschappelijke status dienstbaar maken aan hun streven naar goddelijke volmaaktheid, spelen de hoofdrol in een van de vijf vertellingen van de Oekraïense rabbi Nachman van Bratzlaw (1772-1810). De joodse godsdienstfilosoof Martin Buber (1878-1965) blies het stof eraf en publiceerde ze in 1906 en in een gewijzigde versie nogmaals in 1927. Jef Last vertaalde ze, waarna ze in 1946 in het Nederlands verschenen.

De recente heruitgave bevat dezelfde vertaling maar bestaat slechts voor de helft uit vertellingen. De overige ruimte wordt gevuld door beschouwingen over joodse mystiek en het chassidisme, een piëtistische stroming die haar oorsprong vindt in het Oost-Europese jodendom.

Nachman wilde met deze sprookjes 'de naakte abstractie van zijn leringen kleden'. De rabbi zag met lede ogen aan hoe het intuïtieve besef van de 'oereenheid' van de wereld en het geloof in Gods directe aanwezigheid daarin, teloorging. Als hoofdschuldige voor dat laatste wijst Buber overigens de Hollandse wijsgeer Spinoza aan: hij was 'een catastrofe voor het jodendom'.

Een boek voor wie houdt van sprookjes, oosterse mystiek en pathos, in een authentiek, orthodox joodse context. In de woorden van rabbi Nachman: 'Voor het stijgen van de mens bestaan er geen grenzen, en het hoogste is voor ieder bereikbaar. De enige heerser is uw eigen keuze.'