De laatste liefde van mijn moeder

Wat kan een jongen van 11 beginnen als zijn moeder en haar nieuwe vriend, die hem niet moet, hebben besloten gedrieën een zomerweek in het Zwarte Woud door te brengen? Veel meer dan zwijgen, kijken en luisteren, de stille figurant zijn 'die het hele circus van sociale omgangsvormen der volwassenen geboeid gadesloeg', zit er niet in.

Moeder Martine geniet als de volle bus met Vlamingen onder het zingen van schlagers het Gasthof heeft bereikt waar het schransen en zuipen in de vrije natuur een aanvang neemt. Ze is na tien jaar incasseren eindelijk gescheiden van haar drankzuchtige man, en loopt over van dankbaarheid voor haar jongere minnaar Wannes, die haar dit reisje heeft aangeboden. Hij heeft twee boeken van Konsalik meegenomen, maar van lezen komt niet veel, want Wannes is de ene dag aan de dunne, en de volgende gaat hij onderuit in een koekoeksklokkenmuseum.

Een volksverhaal uit de vroege jaren tachtig. Goed mogelijk dat Dimitri Verhulst (1972) uit eigen ervaring put, en dat die 11-jarige Jimmy, die desgevraagd verklaart later filosoof te willen worden, en die alleen al door zijn aanwezigheid de prille idylle tussen moeder en Wannes verstoort, een alter ego is van de auteur, die immers ook rond die leeftijd door zijn moeder en haar nieuwe man werd verstoten. Maar de mengeling van pijnlijke en tedere momenten die we konden verwachten op basis van Verhulsts onovertroffen tragikomedie De helaasheid der dingen (2006), en ook vanwege de titel van de nieuwe roman De laatste liefde van mijn moeder, die ingeeft dat de auteur het niet over een willekeurige moeder heeft, vraagt om een verfijnder beschrijvingskunst dan hij dit keer levert.

Waar ligt het aan dat Verhulst zich slechts uitleeft in het ironisch afkraken van een suf uitje (de geinige buschauffeur, het 's avonds gezamenlijk moppen tappen), in de laagst denkbare versnelling geschreven, zodat het verhaal geheel drijft op stijl? Waarom mocht het niet wrang worden? De mededeling dat Spanje een populaire vakantiebestemming was, krijgt bij Verhulst deze aankleding: 'Geholpen door het feit dat Francisco Paulino Hermenegildo Teódula Franco y Bahamonde Salgado Pardo, beter gekend als kortaf Franco, het leven had gelaten en de Spaanse natie nog tijdens het rottingsproces van deze fascistische dictator werd omgevormd tot een democratisch koninkrijk, leerde heel Europa vlot met peseta's betalen en vloog 's zomers de ene charter na de andere naar het land van de stervende stier.' Het moge duidelijk zijn dat Verhulst uit een ander vaatje tapt dan de snoeivorst Elsschot, en dat staat hem vrij, korter is ook niet per definitie beter, maar de toon van de conferencier die elk zinsdeel plet onder de wals van de leut, wekt eerder vermoeidheid dan lachlust op.

Tijdens de busstop in het belastingvriendelijke Luxemburg wordt er druk drank ingeslagen. 'De flessen wodka, whisky en gealcoholiseerde vruchtenstropen klingelklangelden in de handtassen', schrijft Verhulst, en vervolgt volkomen overbodig: 'het was klaar en duidelijk dat geld verbrassen hier door velen als een plezier werd bezien en de superette naast dit pompstation door enkelen zelfs als een excursie op zichzelf werd beschouwd. Indien niet als het hoogtepunt van de reis zelf!' Zo zevert het door. Jimmy's winst zit in zijn kennismaking met de vier jaar oudere Heloïse, maar de pijn die deze observator moet voelen omdat hij het nieuwe leven van zijn moeder in de weg staat, ontkomt niet aan Verhulsts wals. Een droeve episode moest en zou tot een lollige roman worden opgerekt; van geen van beide bleef iets substantieels over.

Dimitri Verhulst: De laatste liefde van mijn moeder. Contact; 236 pagina's; € 19,95. ISBN 978 90 254 3818 0.
Goed mogelijk dat de 11-jarige Jimmy die door zijn moeder wordt verstoten, een alter ego is