Verhalen uit een verre voorstad

Op de vliering ligt een gesmolten plastic kerstboom. De bewoners hebben geen geld voor een nieuwe en maken er tijdens de bloedhete kerstdagen met zelfgeknutselde versieringen het beste van. Dan vinden ze op diezelfde zolder de doorgang naar een prachtige ommuurde tuin, waar ze sindsdien geregeld gaan picknicken.

Het is een vreemde wereld die we aantreffen in de Verhalen uit een verre voorstad (Tales from Outer Suburbia) van de Australische auteur Shaun Tan (1974). Al was het maar vanwege die omgekeerde seizoenen bij onze tegenvoeters. Gelukkig staan er illustraties bij en weten we dat de verhalen zich onmogelijk hier in Nederland af kunnen spelen. En dat is nodig, want het zal nog veel vreemder worden.

Opa vertelt hoe hij op zijn trouwdag met oma in de woestijn op zoek moest naar hun trouwringen. Er komt een Japanse diepzeeduiker uit het water. Er valt een walvis op een gazon. Er woont een buitenlandse student in de keukenkast. En er zit een waterbuffel in een voortuin, die je in de richting van avonturen wijst.

De wereld van Shaun Tan is er een van jongetjes die nog op straat zijn als iedereen al aan tafel zit. Zij zien dingen die niemand anders ziet. Dat Tan zoiets suggestief weet te verbeelden wisten we al dankzij de vorig jaar bejubelde grafische novelle De aankomst (The Arrival). Schrijven blijkt hij ook te kunnen. En hoe! Zijn zinnen zijn fris en indringend vertaald door dichteres Eva Gerlach en dat maakt het geheel echt een klasse apart.

Tans werk blijft ondanks de tekst uitgesproken beeldend. Een verhaallijn kan zomaar worden overgenomen door een serie tekeningen. Hij doet dit elke keer weer in een andere stijl: Japanse schilderkunst op hout, linoleumsnede, fresco, krijt op krijt, een krantenartikel, surrealistische beelden, collages en dan weer een schijnbaar doodgewoon huis met een tuin.

Wat er nu precies achter die verhalen en tekeningen zit, blijft bewust onduidelijk. Dat leidt meestal tot die typische, licht vervreemdende Shaun Tan-sfeer.

Soms breekt hij een verhaal wel heel rigide af: één of twee verhalen zijn daardoor iets te vrijblijvend. Zo is het krantenartikel over een vergeetmachine, die er tijdens de verkiezingen misschien voor gezorgd heeft dat blunderende politici herkozen zijn een beetje een flauwe grap.

Maar dat doet weinig af aan het geheel. Dat laat de lezer in een kriebelige verwarring achter, en we weten na het lezen eigenlijk maar één ding zeker: als buitenaardse wezens onze wereld zouden infiltreren, zou bijna niemand het doorhebben. En de jongens die hun ogen niet in hun zak hebben, zijn door hun moeders op het cruciale moment naar bed gestuurd.