ZOEK IN BOEKEN
Tonio
- Auteur:
- Genre:
- Fictie - Literatuur & Poëzie
- Uitgever:
- Bezige Bij, De
- ISBN-nr:
- 9789023459545
- Formaat:
- Paperback
;)
;)
Vuistslag op een blinde muur
'Tóóóóóóó-niii-ióóóóó...!' Met deze brul van ontzetting begint het requiem dat A. F. Th van der Heijden maakte voor zijn verongelukte zoon. In de finale richt de schrijver zich op en blijkt een tovenaar.
Om te beginnen: er zijn woorden voor. Bij alle onbevattelijks is dat een wonderbaarlijkheid als bonus. Het vorig jaar verloren A.F.Th. van der Heijden en zijn vrouw Mirjam Rotenstreich op Eerste Pinksterdag hun zoon Tonio (15 juni 1988 - 23 mei 2010), student Media & Cultuur en begaafd fotograaf, aan de gevolgen van een verkeersongeluk in nachtelijk Amsterdam. Precies een jaar later verschijnt het vuistdikke Tonio, getooid met de ondertitel 'een requiemroman'. Een niet bestaand genre, als om de uitzonderlijkheid van deze situatie te accentueren.
Zo vaak als Van der Heijden, die zijn uitgevers en lezers rustig twintig titels in het vooruitzicht kon stellen, in zijn ongeremde ambitie kon speculeren over het schrijven van 'het onmogelijke boek', nooit heeft hij hier aan gedacht: een eerbetoon aan zijn eigen zoon, aan wiens leven een bruut einde kwam, een maand voordat hij 22 jaar zou worden.
Maar dit is het onmogelijke boek. Het noodlot heeft hem hiertoe uitgedaagd. Tonio is de inlossing van een verplichting. Van der Heijden kan niks meer, nadat hij en zijn vrouw op die zwarte zondagochtend naar het ziekenhuis zijn gebracht, waar hun zoon nog op de Intensive Care aan de beademing ligt, maar enkele uren later door het medisch team moet worden opgegeven.
Het werk aan de roman waar hij in die dagen mee bezig was, stokt. In plaats daarvan begint hij aan een journaal van rouw, een verslag van pijn, gemis, van zelfverwijten ook ('Zijn ontijdige dood bewijst dat ik de zaken verkeerd heb aangepakt, met te weinig inzet, en dat ik belangrijke dingen over het hoofd heb gezien'), en van woede.
Een rampenscenario waar de schrijver, bedreven in het uitdenken van complexe intriges en onmogelijke werkschema's, niets mee kan. De schrijver schrijft niet meer, hij maakt dit requiem, en dat is geen schrijven, maar overleven.
Onder die omstandigheden ontstaat Tonio. Het boek opent met een kreet: 'Tóóóóóóó-niii-ióóóóó...!' Daar resoneert veel in mee: het is een aanroeping, een schreeuw achterom, een terugroeping, de brul van ontzetting die een lawine van 633 pagina's veroorzaakt, de vuistslag op een blinde muur. In de verte galmt er zelfs avontuurlijkheid in na: begon de ridderserie Ivanhoe, naar het boek van Walter Scott, niet ook met zo'n roep die een oproep was? We gaan beginnen.
En zo komt Tonio toch de literatuur binnen. Eigenlijk is dat met zijn naam (naar Tonio Kröger van Thomas Mann) al gebeurd, en met het omslag: voor een groepsopdracht op de Foto-academie heeft Tonio zich in 2006 vastgelegd als Oscar Wilde. 'De Nederlandse literatuur en ik, dat is een ramp', kon de beeldbeluste jongen tegen zijn vader zeggen. Het leek er dan ook op, dat Tonio's aanwezigheid in de letteren beperkt zou blijven tot ontwapenende figurantenoptredens: als kind 'samen signeren' naast vader Adri. Later: gewapend met een camera met hem mee naar het Boekenbal.
Maar nu neemt Tonio voorgoed een plaats in tussen de requiems die schrijvers en dichters zich nooit hadden gedacht te zullen maken - die voor hun eigen kind - , van Vondel en Van Eeden tot Jan Wolkers, van Vasalis en Hemmerechts, Esther Jansma, Hester Knibbe, Anna Enquist en P.F. Thomése tot Jeroen Brouwers. Met Boudewijn Büch, die roerend schreef over zijn dode kind, dat er in werkelijkheid niet bleek te zijn geweest, als buitenissige variant.
Van der Heijden wil er geen verhaal van maken. Hij wantrouwt zijn vakmanschap, zoals hij het geloof in al zijn werk met terugwerkende kracht verliest - daarmee immers heeft hij dit verlies niet kunnen tegenhouden. Terwijl hij ooit zijn vrouw beloofde zijn zoon altijd te zullen beschermen, en dat schrijven iets werd voor 'in de pauzes van het vaderschap'. Hij heeft gefaald.
Wat hij hier schrijft is geen verhaal. Het is het vlees en bloed, en het zijn de tranen, van de werkelijkheid die met rechtvaardigheid niets te schaften heeft. Die werkelijkheid bestaat uit schuldgevoel, veel drinken, praten met de vrienden en vriendinnen die Tonio in zijn laatste dagen en uren (hij reed die nacht met de fiets van een feest uiteindelijk alleen terug naar huis) hebben gezien, reconstrueren, herinneringen verzilveren in woorden, een grafsteen uitzoeken, en zich in verbetenheid teweerstellen tegen de goedbedoelde loze praat van derden. Niks rust zacht. Niks slijt. Het zal alleen maar erger worden.
Van der Heijden spreekt zijn zoon rechtstreeks toe, beantwoordt brieven, en doet verwoede pogingen de verlegen en vriendelijke Tonio terug te halen. De jongen die na een kibbelpartij van zijn ouders langs de neus weg kwam informeren: 'Zijn jullie er een beetje uitgekomen?'
De zinnen staan er soms hulpeloos bij, alsof zelfs meester-stilist Van der Heijden de clichés niet kan omzeilen: 'Alles zal voortaan in het teken van Tonio staan, opdat we hem niet zullen vergeten'. De requiems die hij in voorgaande jaren heeft geschreven (over zijn ouders, een neef, twee jeugdvrienden, en over zijn vriend Jean-Paul Franssens, die hij in 2002 condoleerde met het verlies van diens zoon) hebben hem geen stramien geschonken om deze opgave zonder kleerscheuren te volbrengen.
Ervaring helpt niet. Deze onderneming is in alle opzichten eenmalig.
Mijn leven is kapot, het gaat niet meer. Dat is de teneur van het proza dat bijwijlen wankelt en zwalkt, parallel aan de gemoedsschommelingen van de schrijver. Geen lezer zal helemaal ontkomen aan de vrees door pathetiek te worden gegijzeld: mag je deze weerloze schrijver zeggen dat het, wat jou betreft, wel iets minder had gekund?
Na 500 pagina's is die vrees verdampt. De schrijver richt zich op. In een reconstructie van Tonio's laatste eenzame fietstocht spreekt hij de jongen zacht toe, zodat dat die zijn route alsnog verlegt: in plaats te koersen naar het Leidseplein, de binnenstad in (waar de dood hem wacht), neemt hij de eerdere afslag naar het huis van zijn ouders, waar hij heeft besloten te gaan logeren. Te moe om verder te gaan.
Dit is de tovenaar Van der Heijden ten top: fictie, maar van een diepe waarheid getuigend - de wens en de liefde die uit deze passage spreekt, met de fietstocht die zijn zoon helaas niet maakte, is verscheurend. De verstilde voorbode van een majestueuze finale: op 13 juli 2010 bezoeken de schrijver en zijn vrouw de plek waar Tonio is aangereden, terwijl op hetzelfde moment het Nederlands elftal vlakbij wordt gehuldigd door een dierlijk loeiende meute oranje idioten. Clandestien rouwen in een menigte die feest viert, nadat 'we' de WK-finale nog verloren hebben ook. Het contrast kan moeilijk schrijnender, en in de schildering daarvan keert de aloude kracht in Van der Heijdens penseelvoering terug.
Later die dag zijn er de filmbeelden. En ze bekijken thuis nóg een film: met beveilingscamera's van het casino aan de Leidsekade blijkt de aanrijding in de vroege ochtend van Eerste Pinksterdag 2010 te zijn vastgelegd. Van der Heijden laat ons meekijken. Zelfs voor die beelden vindt hij woorden, in zijn behoefte om intensief voor zijn zoon te blijven zorgen. Hij heeft niet gefaald.
Om te beginnen: er zijn woorden voor. Bij alle onbevattelijks is dat een wonderbaarlijkheid als bonus. Het vorig jaar verloren A.F.Th. van der Heijden en zijn vrouw Mirjam Rotenstreich op Eerste Pinksterdag hun zoon Tonio (15 juni 1988 - 23 mei 2010), student Media & Cultuur en begaafd fotograaf, aan de gevolgen van een verkeersongeluk in nachtelijk Amsterdam. Precies een jaar later verschijnt het vuistdikke Tonio, getooid met de ondertitel 'een requiemroman'. Een niet bestaand genre, als om de uitzonderlijkheid van deze situatie te accentueren.
Zo vaak als Van der Heijden, die zijn uitgevers en lezers rustig twintig titels in het vooruitzicht kon stellen, in zijn ongeremde ambitie kon speculeren over het schrijven van 'het onmogelijke boek', nooit heeft hij hier aan gedacht: een eerbetoon aan zijn eigen zoon, aan wiens leven een bruut einde kwam, een maand voordat hij 22 jaar zou worden.
Maar dit is het onmogelijke boek. Het noodlot heeft hem hiertoe uitgedaagd. Tonio is de inlossing van een verplichting. Van der Heijden kan niks meer, nadat hij en zijn vrouw op die zwarte zondagochtend naar het ziekenhuis zijn gebracht, waar hun zoon nog op de Intensive Care aan de beademing ligt, maar enkele uren later door het medisch team moet worden opgegeven.
Het werk aan de roman waar hij in die dagen mee bezig was, stokt. In plaats daarvan begint hij aan een journaal van rouw, een verslag van pijn, gemis, van zelfverwijten ook ('Zijn ontijdige dood bewijst dat ik de zaken verkeerd heb aangepakt, met te weinig inzet, en dat ik belangrijke dingen over het hoofd heb gezien'), en van woede.
Een rampenscenario waar de schrijver, bedreven in het uitdenken van complexe intriges en onmogelijke werkschema's, niets mee kan. De schrijver schrijft niet meer, hij maakt dit requiem, en dat is geen schrijven, maar overleven.
Onder die omstandigheden ontstaat Tonio. Het boek opent met een kreet: 'Tóóóóóóó-niii-ióóóóó...!' Daar resoneert veel in mee: het is een aanroeping, een schreeuw achterom, een terugroeping, de brul van ontzetting die een lawine van 633 pagina's veroorzaakt, de vuistslag op een blinde muur. In de verte galmt er zelfs avontuurlijkheid in na: begon de ridderserie Ivanhoe, naar het boek van Walter Scott, niet ook met zo'n roep die een oproep was? We gaan beginnen.
En zo komt Tonio toch de literatuur binnen. Eigenlijk is dat met zijn naam (naar Tonio Kröger van Thomas Mann) al gebeurd, en met het omslag: voor een groepsopdracht op de Foto-academie heeft Tonio zich in 2006 vastgelegd als Oscar Wilde. 'De Nederlandse literatuur en ik, dat is een ramp', kon de beeldbeluste jongen tegen zijn vader zeggen. Het leek er dan ook op, dat Tonio's aanwezigheid in de letteren beperkt zou blijven tot ontwapenende figurantenoptredens: als kind 'samen signeren' naast vader Adri. Later: gewapend met een camera met hem mee naar het Boekenbal.
Maar nu neemt Tonio voorgoed een plaats in tussen de requiems die schrijvers en dichters zich nooit hadden gedacht te zullen maken - die voor hun eigen kind - , van Vondel en Van Eeden tot Jan Wolkers, van Vasalis en Hemmerechts, Esther Jansma, Hester Knibbe, Anna Enquist en P.F. Thomése tot Jeroen Brouwers. Met Boudewijn Büch, die roerend schreef over zijn dode kind, dat er in werkelijkheid niet bleek te zijn geweest, als buitenissige variant.
Van der Heijden wil er geen verhaal van maken. Hij wantrouwt zijn vakmanschap, zoals hij het geloof in al zijn werk met terugwerkende kracht verliest - daarmee immers heeft hij dit verlies niet kunnen tegenhouden. Terwijl hij ooit zijn vrouw beloofde zijn zoon altijd te zullen beschermen, en dat schrijven iets werd voor 'in de pauzes van het vaderschap'. Hij heeft gefaald.
Wat hij hier schrijft is geen verhaal. Het is het vlees en bloed, en het zijn de tranen, van de werkelijkheid die met rechtvaardigheid niets te schaften heeft. Die werkelijkheid bestaat uit schuldgevoel, veel drinken, praten met de vrienden en vriendinnen die Tonio in zijn laatste dagen en uren (hij reed die nacht met de fiets van een feest uiteindelijk alleen terug naar huis) hebben gezien, reconstrueren, herinneringen verzilveren in woorden, een grafsteen uitzoeken, en zich in verbetenheid teweerstellen tegen de goedbedoelde loze praat van derden. Niks rust zacht. Niks slijt. Het zal alleen maar erger worden.
Van der Heijden spreekt zijn zoon rechtstreeks toe, beantwoordt brieven, en doet verwoede pogingen de verlegen en vriendelijke Tonio terug te halen. De jongen die na een kibbelpartij van zijn ouders langs de neus weg kwam informeren: 'Zijn jullie er een beetje uitgekomen?'
De zinnen staan er soms hulpeloos bij, alsof zelfs meester-stilist Van der Heijden de clichés niet kan omzeilen: 'Alles zal voortaan in het teken van Tonio staan, opdat we hem niet zullen vergeten'. De requiems die hij in voorgaande jaren heeft geschreven (over zijn ouders, een neef, twee jeugdvrienden, en over zijn vriend Jean-Paul Franssens, die hij in 2002 condoleerde met het verlies van diens zoon) hebben hem geen stramien geschonken om deze opgave zonder kleerscheuren te volbrengen.
Ervaring helpt niet. Deze onderneming is in alle opzichten eenmalig.
Mijn leven is kapot, het gaat niet meer. Dat is de teneur van het proza dat bijwijlen wankelt en zwalkt, parallel aan de gemoedsschommelingen van de schrijver. Geen lezer zal helemaal ontkomen aan de vrees door pathetiek te worden gegijzeld: mag je deze weerloze schrijver zeggen dat het, wat jou betreft, wel iets minder had gekund?
Na 500 pagina's is die vrees verdampt. De schrijver richt zich op. In een reconstructie van Tonio's laatste eenzame fietstocht spreekt hij de jongen zacht toe, zodat dat die zijn route alsnog verlegt: in plaats te koersen naar het Leidseplein, de binnenstad in (waar de dood hem wacht), neemt hij de eerdere afslag naar het huis van zijn ouders, waar hij heeft besloten te gaan logeren. Te moe om verder te gaan.
Dit is de tovenaar Van der Heijden ten top: fictie, maar van een diepe waarheid getuigend - de wens en de liefde die uit deze passage spreekt, met de fietstocht die zijn zoon helaas niet maakte, is verscheurend. De verstilde voorbode van een majestueuze finale: op 13 juli 2010 bezoeken de schrijver en zijn vrouw de plek waar Tonio is aangereden, terwijl op hetzelfde moment het Nederlands elftal vlakbij wordt gehuldigd door een dierlijk loeiende meute oranje idioten. Clandestien rouwen in een menigte die feest viert, nadat 'we' de WK-finale nog verloren hebben ook. Het contrast kan moeilijk schrijnender, en in de schildering daarvan keert de aloude kracht in Van der Heijdens penseelvoering terug.
Later die dag zijn er de filmbeelden. En ze bekijken thuis nóg een film: met beveilingscamera's van het casino aan de Leidsekade blijkt de aanrijding in de vroege ochtend van Eerste Pinksterdag 2010 te zijn vastgelegd. Van der Heijden laat ons meekijken. Zelfs voor die beelden vindt hij woorden, in zijn behoefte om intensief voor zijn zoon te blijven zorgen. Hij heeft niet gefaald.
(Recensie door Arjan Peters, gepubliceerd op 30-05-2011)
29 reacties
niels - 20-05-2012 00:50
nogmaals 5 sterren om enigzins de 3 walchelijk 'domme en gefrustreerde' reacties van die wouter krijbolder wat te compenseren.
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
niels - 20-05-2012 00:38
Fenomenaal, ontroerend, recht door zee en onomkoombaar voor de eigen projecties van de lezer ten aanzien van degenen die hij zelf heeft verloren. Ik woon niet ver van de schrijver; mijn omgeving/buurt heeft na het lezen van Tonio een andere dimensie erbij gekregen.
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
Arianne Schouten - 08-05-2012 09:28
Natuurlijk verschrikkelijk wat deze mensen overkomen is . Daar kan iedereen zich wat bij voorstellen, vooral als je zelf kinderen in die leeftijd hebt. Maar wat prachtig geschreven!!!
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
wilma knoop - 08-05-2012 05:07
Wilde nog even rechtzetten dat voor mij deze roman 5 sterren krijgt en niet een zoals ik abusievelijk ingevuld had!
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
wilma knoop - 08-05-2012 05:02
In een adem uitgelezen. Heb zelf twee zonen van 22 en 21 jaar. Je kind verliezen is je meest erge nachtmerrie! Voor dhr. van der Heijden zeer dubbel om met dit boek de libris literatuurprijs te winnen!
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
John - 07-05-2012 17:16
Ik durf het boek (nog) niet te lezen. Het is nu bijna 11 jaar geleden dat mijn allerliefste vrouw plotseling het leven liet als gevolg van een hersenbloeding. Mijn leven is goed nu, maar vaak kan ik nog diep wegzinken in een groot vedriet. dat zal altijd wel zo blijven. En zo wil ik het ook.
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
Charles Kuijpers - 10-04-2012 11:17
Ik zou er een essay over kunnen schrijven, maar beperk me hierna tot drie woorden: indringend en overweldigend.
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
rita - 29-03-2012 13:05
pas nu ontdekt, na opmerkelijke rechterlijke uitspraak aan een chauffeur dit boek verplicht te lezen. Zoveel mooie woorden en zinnen de auteur neerschrijft, zo weinig woorden en zinnen vind ik om dit boek de hemel in te prijzen. Sterkte aan de auteur en zijn vrouw.
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
joan - 28-01-2012 17:32
mooi
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
Hans Ter Borg - 16-01-2012 12:15
......abusievelijk ziin er slechts 2 sterren afgebeeld in mijn beoordeling....dat moet natuurlijk een sterrenhemel zijn.....
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
Hans Ter Borg - 16-01-2012 11:59
Ik heb het boek in één ruk uitgelezen.....Verpletterend voor alle zintuigen, onnavolgbaar.....
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
wiggle - 05-01-2012 13:12
In een woord geweldig. heb een zoon bijna 18dez kreeg als baby van 6 maanden een ziekte waar de medische wereld geen onderzoek naar verricht, geen geld etc. maar de angsten al die 18 jaar... vreselijk. ik kan mij absoluut vinden in de vd Heijdens. heb wel bij het lezen regelmatig pauzes moeten inlassen. heb het boek nog niet uit maar dat komt zeer zeker niet door de dikte of schrijfwijze. deze is subliem, eerlijk, toegankelijk, en op heel veel punten zo herkenbaar.
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
Betty - 02-01-2012 13:10
Iedere avond naar bed met Tonio, 6 weken lang door de dikke brei van verdriet en wanhoop in slaap gevallen op weg naar het einde. Een niet te beoordelen boek. ik ben blij dat ik net de laatste hoofdstukken gelezen heb en het boek dicht kon slaan. Ik las soms met schaamte, soms met bewondering, soms met pijn, maar ik las wel door, uit respect voor het vakmanschap en uit respect voor het gevoel en het gemis.
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
Lucia - 09-12-2011 18:25
Zoveel bewondering als ik heb voor Adri en Marjan, zo mooi geschreven, zoveel liefde en zo ontzettend veel verdriet. Tonio is nu ook aan mij voorgesteld, ok begrijp het.
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
Renske - 03-11-2011 23:04
Een prachtig boek, hartverscheurend!! Zelden zo'n mooi gevoelig boek gelezen.
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
marowi - 26-10-2011 22:22
Zelden zo'n mooi boek gelezen, nou ja, boek, tis een immense beleveni van intens verdriet,rouw,spijt,relatieveranderingen,levingsomgeving,noem 't maar op. Diep respect voor zijn ouders, ik weet zeker dat hij heel blij is dat jullie zijn vader en moeder zijn,chapeau
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
Ria de la Rie - 13-10-2011 18:15
Een prachtig boek over liefde en verlies. Wat een ontzettend en hartverscheurend verdriet. Ik heb er 3 weken over gedaan en ik wilde dat het niet gebeurd was. Ik voelde even verlichting door de alternatieve route voor Tonio. Ik was ook onder de indruk van de manier waarop de ouders met elkaar contact hielden, elkaar steeds weer vertelden hoe loodzwaar het voelde. Wat een schrijver! En wat een moed!
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
George - 13-10-2011 15:57
Terechte mooie woorden van Peters voor een kei van een 'roman'. Je zou bijan zeggen: Wie zo kan schrijven als Van der Heijden verdient het zijn zoon terug te zien. Al is het maar voor 1 dag...
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
Jean Weezeman - 18-09-2011 10:45
Een intens mooi,gevoelig,verdrietig boek. De enorme leegte waar Mirjam en Adri in terecht zijn gekomen.De enorme pijn, het onbegrip. De bijna metafysische taak om toch door te gaan.Ik hoop dat zij vooral met elkaar die kracht kunnen vinden. Zij hebben beiden "hetzelfde" meegemaakt, maar beleven dat natuurlijk elk op hun 'Eigen'wijze. Je kunt niet anders dan dit boek in 1 adem uitlezen. Het was net of ik Tonio zelf hebt gekend. Hij leek mij een bijzonder mooi, vriendelijk, lief, sociaal mens toe. Jammer dat hij ons op zo'n brute, onbegrijpelijke wijze ontnomen is. Zulke fijne mensen hebben wij hard nodig in deze maatschappij. Alle woorden zijn lege frases bij dit intense verdriet. Knap dat v.d.Heijden dit toch allemaal op papier heeft kunnen zetten. Ik hoop dat zij beiden later ooit weer een "enigszins" normaal leven kunnen leiden met mooie herinneringen aan hun TONIO.
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
Lisette v thiel - 26-08-2011 10:30
op wouter krijbolder. waarom worden zijn woorden niet verwijderd? je kunt zo niet reageren op iemand die zijn kind verloren heeft, wat hufterig en ongepast. al ben je het niet eens met de schrijver,toon respect en spuw je gal elders!!!!
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
Lisette v thiel - 25-08-2011 10:54
een paar weken geleden heb ik misschien wel indrukwekkendste boek tot nutoe gelezen. zelf moeder van twee bijna volwassen kinderen, is dit zo confronterend! de stijl is virtuoos en de schrijver laat de lezer zooo dichtbij komen. hulde, wat een prachtig en noodzakelijk boek!
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
gerard reitsma - 17-08-2011 09:47
geweldige recensie!
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
henk wynia - 12-08-2011 14:23
indrukwekkend en ontroerend
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
Mirjam van den Beuken - 08-08-2011 18:33
Tonio, A.F.Th van der Heijden heeft een kunstwerk afgeleverd.Het is niet alleen een requiem voor zijn zoon maar ook en schouwspel op onze menselijkheid in allerlei gedaantes. Nieuwschierig maar ook een beetje bevreesd begon ik aan dit boek. Bang wat het me zou brengen. Het is naast een portret van zijn geliefde zoon Tonio een verslag van datgene wat het leven kan brengen, een zoektocht naar antwoorden die niet altijd te vinden zijn. Het biedt inzichten in de diepste afgrond van ons bestaan, maar ook in de liefde. Maar bovenal laat het de kwetsbaarheid zien die we hebben als mens met al het gevoel wat dat teweeg brent. Zonder pathetisch te worden geeft van der Heyden inzicht in wat dit grote verlies in zijn geest teweeg brengt ook in relatie tot en met zijn vrouw Mirjam. hij beschrijft minuscuul en gedetailleerd een zoektocht naar antwoorden op vragen die hij heeft. Het antwoord en voor mij het breekpunt wordt beschreven op de laatste pagina's. Bescheiden, teder en doelftreffend
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
Marina - 15-06-2011 02:24
niet het onmogelijke maar het enig mogelijke van een schrijver die de mogelijkheid heeft zijn kind te laten voortleven omdat hij kan schrijven om niet te vergeten. Ik zal het boek lezen waarschijnlijk vele malen langzamer dan het geschreven is om de pijn van het verlies van mijn kind dragelijk te houden of wellicht lees ik het boek onafgebroken uit omdat de (h)erkenning van de zware rouw eindelijk goed is weergegeven.
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
zappa16 - 12-06-2011 18:55
Het onmogelijke verdriet voelbaar gemaakt door fotografie, film en taal. Van der Heijden gebruikt dit medium waar zoon Tonio zo getalenteerd in was door wrange beelden te schetsen van het jaar na het noodlottige ongeval op 1e Pinksterdag 2010. Door middel van snapshots, inzoomen en perspectiefwisselingen wordt het ongeval gereconstrueerd en minutieus in beeld gebracht. Deze fragmenten worden afgewisseld met dagboeknotities over Tonio die een schril contrast vormen met in de harde filmbeelden. Kortom: een ode aan Tonio
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
wouter krijbolder - 09-06-2011 22:11
Ergens in Haruki Murakami's verhalenbundel Na de aardbeving (niet die van zonet, maar die van Kobe, halverwege de jaren negentig) staat, als tip van de oude Thaise dromenvoorspeller Nimit : "wat u nodig heeft is geduld. Woorden moet u weggooien. Woorden veranderen in steen" Even daarvoor nog zegt ze: "Ik begrijp uw gevoelens heel goed, maar als gevoelens in woorden worden uitgedrukt, veranderen ze in leugens. " Ongelezen weet ik dat het boek barst van de literatuur (nou ja, wat daar in Nederland voor door moet gaan), barst van de leugens en verder dat AFTH, nu de hele flikkerse boel van leed, van beelden, van chaos weer opgerakeld wordt, zichzelf akelig in zijn eigen vingers gesneden heeft. Nu kan het verwerken echt beginnen, d.w.z. nadat ook dit literaire golfje die een tsunami voor de schrijver zal blijken ook hem weer in de zee die mensheid heet heeft teruggetrokken: alles is lijden, ja, zelfs geluk is lijden (later vooral, als 't voorbij is nietwaar?)
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
wouter krijbolder - 09-06-2011 22:11
Ergens in Haruki Murakami's verhalenbundel Na de aardbeving (niet die van zonet, maar die van Kobe, halverwege de jaren negentig) staat, als tip van de oude Thaise dromenvoorspeller Nimit : "wat u nodig heeft is geduld. Woorden moet u weggooien. Woorden veranderen in steen" Even daarvoor nog zegt ze: "Ik begrijp uw gevoelens heel goed, maar als gevoelens in woorden worden uitgedrukt, veranderen ze in leugens. " Ongelezen weet ik dat het boek barst van de literatuur (nou ja, wat daar in Nederland voor door moet gaan), barst van de leugens en verder dat AFTH, nu de hele flikkerse boel van leed, van beelden, van chaos weer opgerakeld wordt, zichzelf akelig in zijn eigen vingers gesneden heeft. Nu kan het verwerken echt beginnen, d.w.z. nadat ook dit literaire golfje die een tsunami voor de schrijver zal blijken ook hem weer in de zee die mensheid heet heeft teruggetrokken: alles is lijden, ja, zelfs geluk is lijden (later vooral, als 't voorbij is nietwaar?)
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
wouter krijbolder - 09-06-2011 22:05
Over Tonio, en over literatuur, over de dood die groot is en de mens die klein is Als je ze nou zo ziet, de fragmentjes uit een vijftal recensies achter NRCBoeken over AFTH 's requiem aangaande zijn overreden en overleden zoon Tonio (naar het gelijknamige boek), wat is het dan dat me bekruipt. Niet dat obscene waar Marja Pruis in de Groene vorige week over repte (om hem, de gigant met vooral ook een gigantisch vermogen tot het opblazen van 1 verongelukte) in de laatste regel nog snel even obsceen te eren, 't is een gevoel van dejá vu, dejá lit ook. Dus na Connie, na, hè, God, dat boek van die gast met een en al voorhoofd die pas met het requiem over zijn dode pasgeboren kindje écht doorbrak, na Anne nu dus, wel: na AFTH. Ergens in Haruki Murakami's verhalenbundel Na de aardbeving (niet die van zonet, maar die van Kobe, halverwege de jaren negentig) staat, als tip van de oude Thaise dromenvoorspeller Nimit : "wat u nodig heeft is geduld. Woorden moet u weggooien. Woorden veran
Beledigend? Ongepast?
Meld het ons
meer recensies voor genre 'Fictie'
Recensie voor
't Manco
- G. Perec
, door Truijens Aleid
Recensie voor
19 keer Katherine
- J. Green
, door Lenteren Pjotr
Recensie voor
1988
- A. Kok
, door Onkenhout Paul
Recensie voor
1q84
- Haruki Murakami
, door Bockting Berend Jan
Recensie voor
2666
- R. Bolano
, door Steenmeijer Maarten
meer recensies voor auteur 'A.F.Th. Heijden'
Recensie voor
Gentse lente
- A.F.Th. Heijden
, door Serdijn Danielle
- Nieuwsbrief
- RSS (wat is RSS?)
- Hyves
Volg vk.nl
- Mobiele website
- vk.nl op de iPhone
vk.nl op mobiel
- Digitale krant
- De krant op de iPhone
- De krant op de iPad
- Over de Volkskrant
- Auteursrecht & Privacy
de Volkskrant
© - Alle rechten voorbehouden.
Lees de gebruiksvoorwaarden.
Volg het nieuws op onze zustersite in België www.demorgen.be.
Cultuur & Media:
kunst & literatuur,
showbizz,
film,
tv.
