The Iron Lady

Knappe, maar tandeloze biopic ontketent verhit debat over oud-premier

Daar schuifelt ze door de buurtwinkel. Met een kromgebogen rug, trillende handen en een sjaaltje over het haar. Een beetje onbarmhartig is het wel, het begin van The Iron Lady: Margaret Thatcher (Meryl Streep), eens de machtigste vrouw ter wereld, wordt geportretteerd als een breekbaar, dementerend oud vrouwtje.

Dat regisseur Phyllida Lloyd (Mamma Mia!) en scenarioschrijfster Abi Morgan ervoor kozen om een hoogbejaarde Thatcher te laten zien, zo ongeveer zoals ze er nu - al jaren uit de spotlights verdwenen - aan toe moet zijn, werd hen niet in dank afgenomen. Het zou exploitatie zijn van een nog levende legende.

Maar al gauw blijkt dat de maaksters het best goed met Thatcher voor hebben. The Iron Lady is respectloos noch kritisch. De dementie waar de ex-premier aan lijdt is mild; ze behoudt haar waardigheid. En hoewel de film grotendeels bestaat uit flashbacks naar haar actieve leven, wordt ze niet op haar daden afgerekend.

'Verteld vanuit het standpunt van Margaret Thatcher zelf', zo omschreef Phyllida Lloyd de film, en 'niet politiek'. Vooral dat laatste is opmerkelijk: geen leven is immers zo politiek beladen als dat van Thatcher (1925), die met haar rigoureuze beleid tussen 1979 en 1990, de periode waarin ze Groot-Brittannië leidde, enorm veel overhoop haalde.

Het wordt allemaal wel aangestipt: de manier waarop ze de macht van de vakbonden wist te breken bijvoorbeeld, en haar keiharde bezuinigingen, die tot grootschalig oproer leidden. Maar het zijn voetnoten in een verhaal dat vooral draait om een ambitieuze vrouw die zich in een mannenwereld moet waarmaken. Én om de liefde voor haar man Denis, die in 2003 overleed, maar in de film een grote rol speelt.

Die twee thema's - Thatcher als feministisch boegbeeld, en Thatcher als liefhebbende echtgenote - laten weinig ruimte voor de rest. En omdat The Iron Lady wel het hele verhaal probeert te vertellen, van Thatchers opkomst als jonge kruideniersdochter tot haar aftreden als premier, is de film overvol en worden de hoogtepunten in sneltreinvaart afgevinkt.

Als Lloyd eropuit was zowel Thatcher-haters als -aanhangers tevreden te stellen, is dat plan mislukt. Ironisch genoeg vonden Britse critici haar film of veel te rechts, of juist te links; voor een neutrale visie op het verschijnsel Thatcher is het duidelijk nog te vroeg. In het verhitte debat over de film, waar ook premier Cameron zich in mengde, wordt alleen Meryl Streep unaniem geprezen - een gedoodverfde Oscarkandidaat.

Alle lof voor Streep is terecht, al lijkt het misschien niet zo moeilijk om Thatcher - met haar stijfgeföhnde kapsel en schelle stemgeluid - te imiteren. Streep doet het perfect, en meer dan dat: ze brengt humor en ontroering in haar rol.

Maar behalve een kapstok voor aloude discussies en een podium voor het talent van Meryl Streep is The Iron Lady ook gewoon een degelijke, met zorg gemaakte film. Een tikje te degelijk zelfs, en daarin speelt juist de apolitieke toon een grote rol. Het gebrek aan stellingname maakt de biopic tandeloos; The Iron Lady is keurig en knap, maar niet spannend. Geen film om de barricaden voor op te gaan, maar om rustig bij een kopje thee te bekijken.