900 dagen

Een soepele, spannende en ijzingwekkende documentaire die de uiteenlopende herinneringen aan het Beleg van Leningrad verenigt.

Van 8 september 1941 tot 27 januari 1944 hielden Duitse troepen Sint-Petersburg in de houdgreep; dat de stad, toen nog Leningrad geheten, ondanks de omsingeling en de vrieskou stand hield, is door de overheid steevast gevierd als een collectieve heldendaad.

Onzin, zeggen sommige van de overlevenden die in het indrukwekkende 900 Dagen aan het woord komen. Ze voelen zich helemaal geen helden, maar slachtoffers. En voor die opvatting valt zeer veel te zeggen, zo blijkt uit deze film, die op het IDFA de prijs voor de Beste Nederlandse Documentaire won.

Met veel gevoel voor compositie wisselt documentairemaakster Jessica Gorter (Piter) de verhalen van ooggetuigen af met schrijnende archiefbeelden, terwijl geheime KGB-documenten de historische realiteit in ijzingwekkende cijfers vatten. Het geblokkeerde Leningrad blijkt de hel op aarde te zijn geweest, waar mensen door hongersnood en vrieskou bij bosjes omvielen, en kannibalisme welig tierde. Feiten die van staatswege steeds onder het tapijt zijn geveegd.

Schrijnend is het verhaal van de vrouw die op haar elfde verjaardag de bijl moest zetten in haar kat Streepje, omdat er niets anders meer te eten viel. Gorter en cameraman Sander Snoep leggen zulke bekentenissen vast, zonder dat ze de absolute waarheid boven tafel willen halen; onverbeterlijke Stalin-sympathisanten, overlevenden die hun medailles met een vies gezicht van tafel vegen of juist genieten van het jaarlijkse herdenkings-etentje; elk leveren ze hun eigen visie op deze troebele periode uit de Russische geschiedenis.

Erg knap hoe Gorter uit al die perspectieven een soepele, spannende en ook ontroerende documentaire heeft gekneed.