D66 kamerlid Pia Dijkstra en fractievoorzitter Alexander Pechtold na aanname van het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op de orgaandonatie in de Tweede Kamer
D66 kamerlid Pia Dijkstra en fractievoorzitter Alexander Pechtold na aanname van het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op de orgaandonatie in de Tweede Kamer © ANP

De donorwet werd gevierd als overwinning, maar op wat precies?

Column Jonathan van het Reve

Een reddingsvlot. Het eten is op en er is geen land in zicht, dus op deze manier zal iedereen aan boord verhongeren. Dan sterft Dikke Eugène. Hij is, helaas, al lang zo dik niet meer als vroeger, maar het is toch beter dan niks. Je pakt een mes en kruipt naar hem toe, gulzig kokhalzend. Eerst maar een stukje kuit? Plots voel je een slap handje op je schouder. Het is Estelle. Ze kijkt je strak aan, en met haar laatste krachten hijgt ze streng: 'Eugène staat niet geregistreerd als donor.'

Toen D66 deze week zijn donorwet door de Kamer had geperst, vielen de fractieleden elkaar in de armen. Ze huilden tranen van geluk, het was een heroïsche overwinning - maar een overwinning waaróp dan precies? Op de lakse meute die eigenlijk best donor had willen zijn maar zich nooit registreerde? Op de principiële tegenstanders van deze wet, die vinden dat de overheid niet automatisch over onze warme lijken mag beschikken? Op de dood zelf?

Dat de overheid in bepaalde gevallen je geld of je auto mag afpakken is tot daaraan toe, maar je lijf is echt alleen van jou

Het is angstaanjagend en principieel verkeerd om iedereen zomaar orgaandonor te maken. Dat de overheid in bepaalde gevallen je geld of je auto mag afpakken is tot daaraan toe, maar je lijf is echt alleen van jou - dat moet zo blijven. Aan de andere kant: je bent dan dus dood. Waarom moeten doden rechten hebben? Het zou absurd zijn om Dikke Eugène heel principieel in zee te smijten met de karbonaadjes er nog aan. Dood is dood, en als je andere levens kunt redden, moet soms juist een principe overboord.

De heiligheid van doden is fascinerend. Beelden van Amerikaanse mariniers die over doodgeschoten tegenstanders heen stonden te plassen, leidden een paar jaar geleden bijvoorbeeld tot veel verontwaardiging. Op zichzelf logisch, het is een walgelijk beeld en streng verboden volgens het krijgsrecht. En toch had het iets geks: vriend noch vijand wond zich op over het feit dat deze mensen überhaupt waren vermoord. Doodschieten prima, dat hadden ze vast verdiend - maar hun lijken vernederen? Dat kan écht niet.

Wat je ook besluit, het leidt tot ellende

De situatie op het reddingsvlot met Eugène is anders dan op een intensive care. Ten eerste heeft Eugène geen nabestaanden in de buurt, alleen wat lotgenoten. Ten tweede is Eugène echt helemaal dood, terwijl een bruikbare donor nog een tijdje 'levend' wordt gehouden. Dat maakt het heel ellendig. Maar het belangrijkste ethische verschil, denk ik, is de nabijheid van de hulpbehoevenden. Als het kind dat zonder donorhart sterft op dezelfde kamer lag als het hersendode verkeersslachtoffer, zouden arts en nabestaanden ongetwijfeld eerder tot transplantatie beslissen - ook bij twijfel over de wensen van de overledene. Zou dat verkeerd zijn?

Veel mensen zijn principieel tegen deze wet. Prima. Ik ook, aanvankelijk. Maar je kunt toch moeilijk ontkennen dat het een lastige keuze is. Wat je ook besluit, het leidt tot ellende. De emotionele verontwaardiging van sommige tegenstanders - zo erg zelfs dat men zich massaal afmeldt als donor - is net zo misplaatst als de vreugdetranen van D66.

Reacties (33)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • mijn mening telt! -
    en nu met de aanstormende voltooid leven wet is er een ruim aanbod aan organen wat een perfect uitgekiende strategie van politiek voeren eens ff kijken welke groep mensen ook nog een wet kan krijgen om er donor-organen van te krijgen vooral longen heeft NL nodig, want de man van Pia was jaren lang directeur van Schiphol, de grootste fijnstof-motor van NL en zij beiden wasten de handen in onschuld
  • Spartuijn -
    "Integriteit van mijn lichaam is alleen belangrijk als ik er nog ben."....Zoals de integriteit van een koelkast waarin je alles kunt bewaren zonder te bederven totdat de stroom uitvalt....
  • Marijke Hauwert -
    Al sinds mijn achttiende droeg ik een handgeschreven donorcodicil in mijn portemonnee, elke 5 jaar vernieuwde ik de datum. Dus ik was een overtuigde donor en heb mij zodra dat kon laten registreren. Maar mijn lijf is van mij en de Staat gaat daar niet via kromme redenaties en ordinaire conclusies als, er vallen te weinig verkeersdoden, dus komen we organen tekort. Ik ben geen zak met graaiorganen, dat gevoel kreeg ik heel erg toen ik de overdreven act zag van ventje Pechtold, van Democraten 66. Dat doet mij nu beslissen mijn familie te sparen om mijn nog warme lijf uit te leveren.
  • Nikola Tesla -
    Een waar gebeurd verhaal. De dokter achtte de kans uiterst klein dat de echtgenote van de man zou ontwaken uit haar coma. En zo ja, dan zou zij sowieso verder leven als kasplantje. Hij vraagt toestemming voor haar organen. De vrouw hoort alles wat gezegd wordt. Zij raakt in paniek en staat doodsangsten uit. Haar man weigert toestemming. Later ontwaakt zij uit haar coma en leeft daarna een volwaardig leven.
  • Martine10 -
    Dood is dood, niets is meer over van wat mij mij maakte, behalve het vehikel wat mij jarenlang heeft gedragen. En omdat ik er toch niet meer ben, maakt mij dat lichaam ook geen reet meer uit. Gebruik het voor anderen, die nog wel kunnen doorleven. Ik ben blij dat de staat dat mogelijk heel gemakkelijk gaat regelen. Integriteit van mijn lichaam is alleen belangrijk als ik er nog ben.
  • Nikola Tesla -
    Toen ik het boek van Pim van Lommel las, heb ik direct aangegeven geen orgaandonor te zijn.
  • BernieWeiss -
    Wie zich niet registreert als homo mag ook geen beroep doen op artikel 1? Wie zich niet registreert als Jood mag geen beroep doen op artikel 1? Grondrechten zijn grondrechten, voor altijd en voor iedereen. Als je ze apart schriftelijk moet aanvragen voor jouw categorie Nederlanders zijn het geen grondrechten meer, maar worden het gunsten van een heersende kaste.
  • Nellie -
    @TakaTakata: Hoezo doneren? Als mensen geen brief terugsturen is helemaal geen sprake van doneren. Doneren betekent geven, het is een vrijwillig principe uitgaande van de donor. Al het andere heet gewoon orgaanroof.
  • WTJGM -
    Wijs geschreven, hoewel ik neig naar wederkerigheid, maar op het moment suprême gaan alle voornemens en theorieën overboord, en bepaalt de emotie. Kortom: ik zou het niet weten, en deel de twijfel van Van het Reve. Wat mij betreft mogen de nabestaanden beslissen, maar waar zadel je die dan weer mee op... Hopelijk worden we snel voorzien van chips om functies te herstellen, probleem opgelost!
  • Rita-Lynn -
    Er spelen hier twee zaken die je los van elkaar moet zien. Enerzijds het al dan niet orgaandonor worden. Anderzijds de wijze waarop (de helft van) de tweede kamer concludeert dat iemand die geen keuze liet registreren, 'geen bezwaar heeft'. Met dezelfde redenatie kan men namelijk ook concluderen dat iemand 'geen toestemming gaf'. Onschendbaarheid van het menselijk lichaam ligt niet voor niets verankerd in onze grondwet. Een overheid die de grondwet (die burgers tegen hun overheid hoort te beschermen) zo buitenspel zet, handelt als de overheid van, bijvoorbeeld, Noord Korea.