Meelevend volkje lijdt mee met koningshuis alsof het familie is

Heel Nederland leeft mee, zei premier Rutte vrijdag nadat bekend was geworden dat Johan Friso in kritieke toestand in het ziekenhuis lag, en afgaand op de enorme media-aandacht lijkt hij daarin gelijk te hebben.

De Volkskrant trok zaterdag vijf pagina's uit voor nieuws en achtergronden, het AD negen en De Telegraaf had er vier op grootformaat. Het AD: 'In gedachten zitten we allemaal aan de rand van dat ziekenhuisbed. Hopend op een wonder.'

Dat klopt wel een beetje, zegt Willem van Oosterom (52), eigenaar van café-restaurant De Lage Vuursche. 'De mensen hopen van harte dat het goed komt. Maar tegelijk vindt iedereen de enorme aandacht ook een beetje overdreven. Het wordt snel zo'n hype.'

Lage Vuursche, een lief dorpje vlak bij Utrecht, trekt elk weekend drommen toeristen die er naartoe komen om pannekoeken te eten en om naar Drakensteyn te kijken, het kasteel waar Beatrix woonde toen ze nog prinses was en waar haar drie zoons opgroeiden. Restaurant De Lage Vuursche is het epicentrum van het dorp. Het koestert zijn tradities: de obers bedienen in smoking, er ligt wit linnen op tafel en aan de muren hangt opgezet wild.

Als er een gesprek van de dag is, wordt het hier gevoerd. Het nieuws van Friso's ongeluk ging vrijdag snel rond, niet via Twitter of Facebook, maar als het ouderwetse razende vuurtje: mensen liepen de straat op en spraken elkaar aan.

De ongeveer 125 inwoners van Lage Vuursche zijn koningsgezind, zegt van Oosterom. 'Maar op een normale manier hoor. Het koningshuis hoort gewoon bij Nederland. Je kent die mensen al zo lang, je weet wie ze zijn. Het is een beetje alsof het je eigen familie is.'

Dat is precies waarom Nederland zo meeleeft, zegt socioloog Gabriël van den Brink. Onlangs verscheen van hem het boek De lage landen en het hogere, waarin hij betoogt dat Nederlanders lang niet zo cynisch zijn als doorgaans wordt aangenomen. 'We zijn veel vriendelijker dan we zelf denken. We zijn een meelevend volkje, dat blijkt maar weer.'

Op momenten als deze zie je hoe sterk de kracht van zo'n koningshuis eigenlijk is, zegt Van den Brink. 'Een koningshuis bindt een land veel sterker dan een gekozen staatshoofd, zeker in tijden van crisis. Dat zit in de continuïteit - we kennen die mensen al heel lang - en het zit in het feit dat het echt een familie is, waarmee je je kunt identificeren op moeilijke momenten in het leven. De zorg om een kind, dat herkent iedereen.

Een derde punt, volgens Van den Brink, is dat de 'kwaliteit van de performance' van deze familie heel goed is. 'Het volk is in principe bereid met de koninklijke familie mee te lijden, maar alleen als die familie prudent met die gevoelens van sympathie omgaat. En dat doet ze. Dat zag je na de aanslag in Apeldoorn, en dat zie je nu weer.'