Rayonhoofden zullen voorlopig nog niet rusten

De afgelopen drie dagen waande bijna elke Nederlander zich even een ijsdeskundige. Toch zagen velen voorzitter Wiebe Wieling van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden even als de belangrijkste man van Nederland. Samen met zijn 22 rayonhoofden besliste hij over het lot van de Elfstedentocht. Maar hoe word je eigenlijk rayonhoofd? En is hun rol uitgespeeld, nu de Tocht is afgeblazen?

Het woord 'rayonhoofd' is sinds de laatste Elfstedentocht in '97 niet meer zo vaak gevallen als de voorbije paar dagen. Een korte uitleg is dus op zijn plaats. Elk rayonhoofd is verantwoordelijk voor de doortocht in zijn of haar eigen rayon. Daarvan zijn er 22 in Friesland, en elk beslaat zo'n 10 kilometer van het parcours.

Stempelposten
Het rayonhoofd meet daar éénmaal per dag de ijsdikte en bepaalt of de omstandigheden voor een Elfstedentocht goed genoeg zijn. Gaat de tocht door, dan zorgt het hoofd voor onder andere het aanleggen van stempelposten en kluunvoorzieningen. Gezamenlijk bepalen de rayonhoofden of de tocht gereden kan worden of niet. Zij zijn ervoor verantwoordelijk dat de ijsvloer veilig is.

En dat is dus een grote verantwoordelijkheid als er duizenden mensen het ijs opgaan, en nog eens tig zoveel mensen langs de kant zullen staan. Rayonhoofd word je dan ook niet zomaar. Je moet bijvoorbeeld uit Friesland komen. Een schaatser uit de Randstad, hoe fanatiek ook, maakt dus geen kans. 'Je moet verstand van het ijs hebben, nooit in paniek raken en een goed netwerk hebben,' verklaarde Durk Schotanus, het rayonhoofd van Sloten, deze week tegenover de NOS. Dit jaar draagt hij het stokje over omdat hij 70 wordt, en dat is te oud voor een rayonhoofd.

Vooruitzichten
Dat de Elfstedentocht voorlopig niet doorgaat, betekent niet dat het werk er voor de rayonhoofden helemaal op zit. De vooruitzichten zijn voorlopig niet al te gunstig, maar de winter duurt nog lang. Ook in maart is een Elfstedentocht helemaal niet ondenkbaar. Voorlopig zullen de rayonhoofden het weer en de ijsdiktes dus nauwgezet in de gaten blijven houden. Zodra het volgende week weer harder gaat vriezen, zouden ze zo maar weer bij elkaar kunnen komen.

Ook Wieling, die vandaag op de Bonkervaart zelf zijn schaatsen maar onderbond, houdt die optie open. 'Op âld iis friest it it best', zei hij gisteren tegen Mart Smeets: op oud ijs vriest het 't best. Oftewel: als er eenmaal ijs ligt, groeit dat bij een flinke vriesbeurt gemakkelijker weer aan. De peilstokken gaan voorlopig dus nog niet de schuur in.