Niets mis met een mooie schaatstocht. Maar als het over de Elfstedentocht gaat, zakt de nuchtere Hollander compleet door het ijs, meent redacteur Thomas van der Kolk.

Ooit stelde ik op een internetforum voor om ons huidige volkslied te vervangen door een levendiger muziekstuk, omdat ik het Wilhelmus nogal sloom en saai vind. Dat heb ik geweten. Als je aan het Wilhelmus komt, kom je aan mij, was de strekking van de gemiddelde reactie. Over smaak valt te twisten, maar inhoudelijke argumenten waren er amper. Kennelijk raakte ik een gevoelige snaar.

Die gevoelige snaar kwam prinses Máxima later ook tegen. 'De Nederlandse identiteit bestaat niet', zei ze in 2007. Die uitspraak schoot velen in het verkeerde keelgat. Geen identiteit? Een grotere belediging aan het adres van een Nederlander is niet mogelijk, zo bleek. Dat ze het niet alleen over Nederlanders, maar over iederéén had, en alleen maar wilde aangeven dat er om iemands identiteit geen hekken te plaatsen zijn, ontging haar toehoorders even. Dat ene zinnetje, 'de Nederlandse identeit bestaat niet', weergalmde als een duivels mantra door hun hoofd.

Minderwaardigheidscomplex
Het incident met Máxima is een van de vele voorbeelden waarbij het minderwaardigheidscomplex van de Nederlanders de kop op steekt. Tijdens winterse dagen als deze, zien we een ander verschijnsel dat hieruit voortkomt: de Elfstedenkoorts. Want zodra de temperaturen het vriespunt ook maar enigszins naderen, begint het grote speculeren over de vraag of, en zo ja wanneer, de 'Tocht der Tochten' verreden zal worden. 'Ik voel het aan mijn wateren: dit jaar komt-ie er', is een gevleugelde uitspraak geworden. Al veertien jaar achtereen kwam-ie er echter niet. Hoezo nuchtere Hollanders?

Ik heb niets tegen schaatsen, ik heb iets tegen de uitwassen ván het schaatsen. Want zodra het eerste laagje ijs op de sloten en plassen verschijnt, móeten bij veel mensen de schaatsen worden ondergebonden. Nederland is immers een schaatsland: zie de vele overwinningen op topsportgebied. En dus verloochen je je Nederlanderschap als je niet schaatst tijdens die paar weken per jaar dat er ijs ligt. Dat het eigenlijk nog niet dik genoeg is, is geen argument: voor de Nationale Identiteit geef je je leven, als dat nodig is.

Media
Wij van de media doen er vrolijk aan mee. Zodra de rayonhoofden de koppen bij elkaar steken om voorzichtig te peilen of een Elfstedentocht er later deze maand heel misschien wel in zit, is dat reden om een liveblog te starten. Daarin wordt elke zinsnede en hoofdbeweging van voorzitter Wiebe Wieling van de Vereniging Friesche Elfsteden nauwlettend geanalyseerd. Zei hij 'bijna'? Dan gaan we het zeker meemaken!

En de NOS onderbreekt de berichtgeving over Syrië om te melden dat het ijs in Friesland een centimeter gegroeid is. Wie niet door de Elfstedenkoorts wordt aangestoken, moet wel een heel sterk afweersysteem hebben.

Kikkerlandje
De Elfstedentocht is het ultieme evenement voor de Nederlanders. Want Frankrijk mag dan de Tour de France hebben, en onze zuiderburen de Ronde van Vlaanderen; wij hebben het allermooiste evenement. Ons kleine kikkerlandje heeft dat nodig, want aan de overzijde van de oceaan hebben de meeste mensen nog nooit van Nederland gehoord, laat staan van de elfstedentocht. En de minderheid die ons land wel kent, denkt dat het een provincie van Duitsland of Denemarken is. Volgepropt met tulpen, molens en kaas.

Nee, wij nuchtere Hollanders zien onszelf niet in klederdracht en op klompen, maar dik ingepakt en op schaatsen. Met een Unox-muts op ons hoofd. We zullen ze eens laten zien waar een klein land groot in kan zijn: namelijk in het organiseren van een 'platte commerciële kermis', zoals Mart Smeets het gisteravond nog noemde.

Hoe het ook zij: voor het eerst in 15 jaar hebben we een koudegolf te pakken. En voor het eerst sinds 1997 zijn de rayonhoofden weer bij elkaar gekomen. Dus ik voel het aan mijn wateren: dit jaar gaat ie er écht komen.

_{Thomas van der Kolk is redacteur van de Volkskrant}