Eerst tegen linkerachterwiel plassen: rituelen voor ruimtereizigers

vk UPDATE Astronaut André Kuipers is waarschijnlijk een van de weinige Nederlanders die de film Beloe solntse pustyni tweemaal hebben gezien. Want het bekijken van deze Russische western uit 1970 is een vast ritueel dat Russische kosmonauten voor hun vertrek ondergaan. Het geldt ook voor de buitenlanders die met hen de ruimte in reizen.

De ruimtevaarders kijken de dag voor hun lancering naar Witte Zon van de Woestijn, over een soldaat die waakt over de harem van een islamitische bandiet. Zulke tradities ontstonden in een tijd dat het communisme nog springlevend was en bestuurders vreemd aankeken tegen bijgelovigheid. Het weerhield kosmonauten er niet van steeds nieuwe rituelen te bedenken om het noodlot te bezweren.

Linkerachterwiel
Zo wordt van Kuipers vandaag verwacht dat hij tegen het linkerachterwiel plast van de bus die de kosmonauten naar het lanceerplatform in Baikonoer (in Kazachstan) vervoert. Omdat de eerste mens in de ruimte, Joeri Gagarin, dat vijftig jaar geleden ook deed.

Vanochtend heeft Kuipers zijn handtekening gezet op de deur van zijn hotelkamer, samen met zijn medebemanningsleden met wodka geproost en de glazen in een hoek gegooid onder het uitroepen van 'Pojechali!'. Die kreet ('Hopsakee!') werd in 1961 geslaakt door Gagarin.

Boompje
Tot de andere rituelen behoort de gang naar de kapper twee dagen voor het vertrek, een bezoek aan Gagarins werkkamer in Sterrenstad bij Moskou en bloemen leggen bij de gedenkstenen voor omgekomen astronauten bij het Kremlin. Gebruik is ook een visite aan het huis van Sergey Koroljov, de ingenieur die Gagarins raket bouwde. Maanden geleden heeft de kosmonaut in Baikonoer een boompje geplant, om iets te hebben om naar terug te keren. Vanwege de kou is er voor de vlucht van vandaag geen boompje geplant.

De Russen zijn niet de enige met rituelen. Amerikaanse astronauten hadden ze ook. Een was dat ze, voor ze hun ruimteveer instapten, net zolang kaart speelden tot hun commandant verloor.