Met nieuwste cijfers dreigen extra bezuinigingen

Minister van Financiën Jan Kees de Jager heeft vandaag de Kamer gemeld dat het Nederlandse begrotingstekort over 2011 0,3 procent hoger uitvalt dan in de Miljoenennota van afgelopen september staat. Dat is een forse stijging. En ook de staatsschuld is opgelopen tot 65 procent van het BNP. Het betekent niet automatisch dat het kabinet nu extra moet gaan bezuinigen. Maar dit scenario doemt wel op aan de horizon.

Bij de coalitiebesprekingen van vorig jaar hebben VVD, CDA en PVV de begrotingsspelregels afgesproken zoals die de komende jaren voor de gedoogconstructie gelden. Deze zijn beschreven in de zogeheten startnota.

Daarin staan ook de ramingen van de begrotingstekorten van de komende jaren. Afgesproken is dat wanneer het verschil tussen die ramingen en het daadwerkelijke begrotingstekort groter is dan 1 procent, er 'maatregelen genomen [dienen] te worden om het beoogde (feitelijk) saldo aan het eind van de kabinetsperiode weer in zicht te krijgen'. Ofwel, dan moet er extra bezuinigd worden.

Marges
Voor 2011 ging de startnota uit van een begrotingstekort van 4 procent, het is 4,5 geworden. Het verschil is nog binnen de marges dus. Ook voor 2012 lijkt er nog niet veel aan de hand. Voor 2012 ging het kabinet uit van 2,7 procent, dat werd in september bijgesteld tot 2,9 procent. Voor volgend jaar heeft het kabinet dus nog een marge van 0,8 procent. Dat lijkt geruststellend.

Toch zullen de rekenmeesters in Den Haag behoorlijk zenuwachtig geworden zijn van de laatste cijfers, want het kan snel gaan. In juni van dit jaar rekende het Centraal Planbureau (CPB) voor dit jaar nog op een tekort van 3,7 procent. Een half jaar later blijkt het tekort 0,8 procent hoger.

Trend
Als de trend zich doorzet, zal het kabinet dus volgend jaar al nieuwe bezuinigingsafspraken moeten maken. En dat wordt een zeer lastige horde. PVV-leider Geert Wilders zette de verhoudingen twee weken geleden al op scherp, door per Twitter te stellen dat er bij nieuwe bezuinigingen 4 miljard van ontwikkelingssamenwerking af moest; een voor het CDA onmogelijk in te willigen eis.

Later bond Wilders iets in door te stellen dat hij er niet op uit was het kabinet op het spel te zetten, en dat zijn opmerking 'gewoon politiek' was. Ook premier Rutte zei geen slapeloze nachten te hebben overgehouden van Wilders' tweet. Maar Wilders opmerking tekende wel de spanning en meningsverschillen waar eventuele nieuwe bezuinigingen mee zijn omgeven.

De Jager zei vorige week op BNR Nieuwsradio dat nieuwe bezuinigingen mogelijk op z'n vroegst pas nodig zijn in 2013 of 2014. 'In 2012 zitten we nog redelijk veilig, daarna wordt het moeilijker als de economische situatie zo zorgwekkend blijft.'

Vandaag bij RTL Z herhaalde hij woorden van die strekking. 'Het is nog niet te zeggen of nieuwe bezuinigingen noodzakelijk zijn. Voorlopig is dat nog niet het geval. We moeten even de cijfers afwachten.'

Die komen dinsdag 13 december. Dan meldt het Centraal Plan Bureau de nieuwe cijfers over de Nederlandse economie. Dan zal blijken of de situatie nog steeds 'redelijk veilig' is, of dat het kabinet echt in de gevarenzone zit.