Rekenkamer EU: toezicht noodfonds slecht

Het nieuwe noodfonds voor zwakke eurolanden kan honderden miljarden euro's uitlenen maar het toezicht op deze uitgaven is niet geregeld. De Europese Rekenkamer maakt zich zorgen hierover en roept de ministers van Financiën op dit 'gat in de controle' snel te dichten.

'Het gaat hier om buitengewoon grote bedragen. De burger heeft er recht op dat deze geldstromen afdoende gecontroleerd worden', aldus Gijs de Vries, het Nederlandse lid van de Europese Rekenkamer. Vorige maand besloten de regeringsleiders van de eurolanden de financiële vuurkracht van het noodfonds te verhogen tot ruim 1.000 miljard euro. Als een euroland zijn noodlening niet kan terugbetalen, draaien de andere leden van de eurozone op voor de kosten.

Het nieuwe permanente noodfonds - het Europees Stabiliteitsmechanisme - begint uiterlijk 1 juli volgend jaar met zijn reddingswerk. De Europese Rekenkamer stelt voor samen met een aantal nationale rekenkamers de controle erop uit te voeren. Mogelijk bespreken de ministers van Financiën dit voorstel eind deze maand.

Niet ideaal
Ook het toezicht op het huidige (tijdelijke) noodfonds is volgens De Vries niet ideaal georganiseerd. Omdat het fonds een private instelling is, eigendom van de deelnemende landen, wordt de controle op de uitgaven door een private accountant gedaan. Volgens De Vries is het geen goede zaak dat publiek geld, privaat wordt gecontroleerd.

Dat goed toezicht geen overbodige luxe is, bleek donderdag bij de presentatie van het rekenkamerrapport over de EU-uitgaven in 2010. Voor de zeventiende keer op rij weigerde de Rekenkamer een goedkeurende verklaring over de begroting af te geven. Van de ruim 122 miljard euro die de EU in 2010 aan subsidies en personeel betaalde, was 4,5 miljard euro (3,7 procent) niet rechtmatig. In 2009 lag dit nog op 3,3 procent. Een klein deel daarvan is fraude, de rest betreft vergissingen, onbedoelde uitgaven en fouten bij de openbare aanbesteding van projecten.

Marge onder de 1 procent
De Rekenkamer eist dat 98 procent van de uitgaven rechtmatig is. Voor de Nederlandse ministeries ligt de marge al jaren onder de 1 procent.

De grootste problemen liggen bij de EU-subsidies voor zwakkere regio's, energienetwerken en infrastructurele projecten (40,6 miljard euro). Bijna de helft (49 procent) van de betalingen vertonen onregelmatigheden. Het foutenpercentage bedraagt daardoor 7,7 procent.

Groenstroken tussen de landingsbanen
Bij landbouw (56,8 miljard euro) is vooral de geldstroom voor plattelandsontwikkeling gevoelig voor fouten. Ook wordt volgens de Rekenkamer de bedrijfstoeslagenregeling (26 miljard euro) niet goed gebruikt. Zo krijgen vliegvelden subsidie voor het onderhoud van de groenstroken tussen de landingsbanen. Schiphol ontvangt daarvoor 70 duizend euro per jaar, aldus De Vries.

Volg de Volkskrant op Twitter
Word vriend van de Volkskrant op Facebook