Kan Plasterk zijn harde woorden waarmaken?

PvdA-Kamerlid Ronald Plasterk zei het de afgelopen dagen tegen iedereen die het horen wil: de PvdA heeft de sleutel in handen als het gaat om de eurotop. Hij zei het afgelopen zaterdag in de Volkskrant, hij zei het gisteren in Trouw en het zei hij gisteren bij Nieuwsuur. Als het akkoord dat morgen in Brussel wordt bereikt de sociaal-democraten niet bevalt, dan zal de PvdA het akkoord niet steunen.

Plasterk kan niet anders dan dit te beweren, want hij zit in een lastig pakket. In zijn eigen woorden van afgelopen zaterdag: 'Dit is een onmogelijke en cynische toestand. Het is onverantwoord dat Rutte en vicepremier Verhagen ons door de crisis loodsen in deze constellatie, met een kabinet dat steunt op drie partijen die het over de hoofdzaken van het regeringsbeleid fundamenteel oneens zijn. Rutte maakt op laconieke wijze misbruik van ons verantwoordelijkheidsbesef en dat is op den duur onhoudbaar.'
En: 'We zitten in een ongemakkelijke positie, ja.'

Drie opdrachten
Zijn woorden hadden natuurlijk ook tot doel Rutte met een duidelijke boodschap naar Brussel te sturen. Drie opdrachten gaf Plasterk de premier mee: een speciale eurocommissaris die toeziet op de begrotingsdiscipline, een groter noodfonds, en een belasting op financiële transacties.

Maar de kans dat Rutte al die punten binnenhaalt is niet al te groot. De slottekst van de euro-top afgelopen zondag repte wel over een eurocommissaris, maar in zeer summiere bewoordingen. In de passage die aan de slotverklaring is toegevoegd staat dat het voorstel wordt 'verwelkomd'. Maar dat betekent niet dat dat ook gaat gebeuren. Van een succesje voor Nederland is dan ook geen sprake. 

Theorie
En als het morgen te sluiten akkoord de PvdA niet bevalt, kan Plasterk het dan wel tegenhouden? In theorie wel. Alle zeventien eurolanden zullen hun instemming moeten geven aan de plannen voordat ze in werking treden. Zonder Nederlandse instemming is er dus ook in Europa geen akkoord.

Voor instemming van het Nederlandse parlement is de steun van de PvdA onontbeerlijk. Zonder de sociaal-democraten krijgt Rutte geen meerderheid voor de plannen, aangezien SP, PVV, ChristenUnie en Partij voor de Dieren in elk geval tegen zullen stemmen.

Plasterk gaf gisteren in Nieuwsuur bereid te zijn de gifbeker helemaal leeg te drinken. Dus bereid te zijn de doorgang van het akkoord af te laten hangen van de stem van de PvdA. Al voegde hij eraan toe: 'ik denk overigens dat we daarin niet de enigen zullen zijn.'

Ondenkbaar
Maar het is ondenkbaar dat Europa het zo ver zal laten komen; dat een klein land als Nederland het hele reddingspakket van de euro opblaast. Daarvoor zijn de belangen te groot, en is Nederland te onbelangrijk. De druk op Nederland zal zo ver worden opgevoerd - met hier en daar wellicht een cadeautje om de pijn te verzachten - dat ook Nederland zich gedwongen zal weten in te stemmen.

Een 'Slowaakse' oplossing - het kabinet stapt op om in te kunnen stemmen met de Europese voorstellen - lijkt hier onmogelijk. Zoals Plasterk zei in de Volkskrant: '(...) Het verschil is dat de Slowaakse regering zei dat ze zouden opstappen als ze geen steun zouden krijgen. Dat doet Mark Rutte niet.'