'Euro-obligaties gaan Nederland jaarlijks 10 miljard kosten'

Nederland zou volgens berekeningen van de Duitse denktank Ifo jaarlijks 10 miljard euro meer kwijt zijn aan rente als de eurolanden besluiten gezamenlijk obligaties te gaan uitgeven.

Duitsland moet dan zelfs jaarlijks 47 miljard euro meer betalen aan rente op de staatsschuld. Daarentegen zullen landen als Griekenland, Portugal, Italië en Spanje veel geld besparen. De uitkomsten van het onderzoek van het Institut für Wirtschaftsforschung (Ifo) in München werden woensdag op een persconferentie in Berlijn bekendgemaakt. Wim Boonstra, hoofdeconoom van de Rabobank, spreekt van amateuristische berekeningen.

De discussie over de uitgifte van euro-obligaties is opgelaaid, omdat economen het zien als de enige mogelijkheid om de eurocrisis te beëindigen. Zij gaan er dan wel van uit dat de rijke noordelijke eurolanden continu de rente van de arme zuidelijke landen zullen subsidiëren.

Alle schulden
Bij de berekeningen is het Ifo ervan uitgegaan dat alle schulden in de
eurozone gemeenschappelijk worden ondergebracht. Als het gemiddelde van de huidige rentestanden wordt genomen, zou dat leiden tot een rente van 4,6 procent op 10-jarige leningen. Dat was eind juli 2,6 procentpunten hoger dan wat de Duitsers betaalden op hun staatsobligaties, maar 1,3 procentpunt lager dan wat de Italianen moesten betalen en 6,4 procentpunt lager dan wat de Ieren en de Portugezen voor hun staatsobligaties betaalden.

Voor de Grieken zou de 'winst' zelfs 10,4 procentpunt zijn geweest. Volgens het Ifo zijn deze renteverschillen vrijwel gelijk aan die van 1995 toen alle landen nog staatsleningen uitgaven in hun eigen munteenheid.

2,2 procent
Nederland betaalt nu 2,2 procent rente, uitgaande van de huidige gemiddelde looptijd van de Nederlandse staatslening van zeven jaar. Als de staatsleningen EU-breed zouden worden uitgegeven, stijgt het rentepercentage naar 4,6. Op de totale Nederlandse overheidsschuld van 396 miljard euro is Nederland dan 2,4 procentpunt meer kwijt - jaarlijks betekent dit een terugkerend bedrag van bijna 10 miljard euro.

Boonstra noemt dat echter knoeiwerk. 'Het Ifo vergeet dat het gemiddelde van 4,6 procent is genomen in een tijd dat sprake is van een stress­situatie op de financiële markten. Eigenlijk moet je uitgaan van de rentes in de periode 1999-2009. Toen waren die verschillen veel minder groot. Daarnaast zal er bij de uitgifte van euro-obligaties een heel grote liquide markt ontstaan. Dat levert een rentevoordeel op van 0,5 tot 1 procentpunt.'

Rente omlaag
Het Ifo zegt daarover niets. Wel wordt erkend dat de rente omlaag zou kunnen als de eurolanden erin slagen gezamenlijk de schulden terug te brengen. Maar het Ifo noemt dit zeer onwaarschijnlijk aangezien er geen stok achter de deur is om te bezuinigen.

Een alternatief plan is om twee soorten euro-obligaties te plaatsen, zogenoemde blauwe en rode eurobonds. De eerste zouden kunnen worden uitgegeven tot een bedrag van 60 procent van het bruto binnenlands product (bbp) - de maximale staatsschuld zoals die is bepaald in het Stabiliteits- en Groeipact. Wie nog meer schulden wil financieren zal voor eigen rekening rode obligaties moeten uitgeven, waarop een veel hogere rente moet worden vergoed. Het Ifo denkt niet dat dit systeem werkt, omdat er grote politieke druk zal zijn om deze grens in tijden van crisis weer op te schuiven.