vk commentaar Het vertrek van de Amerikaanse troepen uit Irak is voltooid. De eindafrekening van de interventie blijft ongewis, aldus Paul Brill.

Met een eenvoudige ceremonie op de luchthaven van Bagdad is een officieel einde gekomen aan de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Irak, die ruim achtenhalf jaar heeft geduurd. Anders dan aanvankelijk de bedoeling was, blijft er ook geen troepenmacht van enige betekenis achter. Wel een enorme diplomatieke staf.

De toespraak van minister van Defensie Panetta weerspiegelde het ingehouden karakter van het vertrek. Geen triomfalisme, geen celebratie van een 'volbrachte missie', zoals president Bush zich al op 1 mei 2003 meende te kunnen permitteren. Panetta benadrukte de zware offers die zijn gebracht voor een 'vrij en soeverein Irak' en citeerde Lincoln die in zijn beroemde Gettysburg-rede over de gevallenen zei: 'De wereld zal zich niet lang herinneren wat wij hier zeggen, maar zal nooit vergeten wat zij hier hebben verricht.'

Of die verrichtingen Irak en de wereld per saldo ten goede of ten kwade hebben veranderd, is een vraag die geen simpel antwoord kent en waarover geschiedschrijvers zich nog geruime tijd het hoofd zullen breken. Tegenover elke plus staat een min. Een moorddadige dictator, verantwoordelijk voor de dood van naar schatting een miljoen mensen op het slagveld en in de gevangenis, is ten val gebracht - maar de interventie heeft zelf ook dood en verderf gezaaid.

De regio is verlost van een repressieve brokkenmaker - maar het resultaat is ook dat Iran aan macht en invloed heeft gewonnen. Met de terugtrekking van alle troepen doet president Obama zijn verkiezingsbelofte gestand en toont hij aan dat de Verenigde Staten de grenzen van hun macht kunnen erkennen - het neemt niet weg dat de hele oorlog aanzienlijke reputatieschade heeft toegebracht aan Washington. Irak is soeverein en niet uiteengevallen - maar de politieke constellatie is zeer broos en de nationale cohesie laat veel te wensen over.

Slechts één ding is zeker: het is nu echt aan de Irakezen zelf om ervoor te zorgen dat de plussen de minnen gaan overtreffen.

^{Paul Brill is redacteur van de Volkskrant.}