Ik ben nog niet eens halverwege het boek De coup van Cruijff, waarin Menno de Galan beschrijft hoe Johan Cruijff de macht grijpt bij Ajax. En nu is de coup van Cruijff alweer tenietgedaan door een tegencoup van zijn tegenstanders, die Zonnekoning Louis op de troon hebben gezet.

Ik wacht nog even met de aanschaf van Cruijffs boek Uitspraken, want ik verwacht dat Cruijff de komende dagen nog pittige dingen zal zeggen die een totaal gereviseerde tweede druk noodzakelijk zullen maken.

Voetbal is amusement, maar wat we de laatste tijd bij Ajax beleven is entertainment op een wel heel hoog plan. Het is een schitterende schaakpartij, met de heerschappij bij de beroemdste club van Nederland als inzet. Weliswaar staat Ajax momenteel op een sneue vijfde plaats, ver achter AZ, maar dat doet in het geheel niet terzake. Wat we meemaken is het kinderachtige gedoe op het groene gras ver ontstegen.

Het is een Zuid-Amerikaans theaterstuk over een bananenrepubliek vol parmantige macho's die allemaal de macht willen grijpen. Jammer dat Louis van Gaal geen imponerende snor heeft, verder is hij het prototype van een caudillo.

Het Journaal opende gisteravond met het grote nieuws. Opeens werd alle ophef rond de euro geleuter over niks. In Italië hebben ze de technocraat Monti op het schild gehesen om het land te redden, maar die ontwikkeling valt totaal in het niet bij wat zich gisteren voltrok in Amsterdam, waar de technocraat Van Gaal orde op zaken gaat stellen. Ook het rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau over de sociale staat van Nederland deed er niet meer toe. Nu Louis van Gaal vanuit Beieren terugkeert naar Amsterdam wordt alles toch weer anders in dit land.

De staat van Ajax, daar ging het om, de rest was bijzaak.
Voetbal is de voortzetting van oorlog met andere middelen, zoals oorlog weer de voortzetting van diplomatie is. In die orde van grootte moet je de woelingen bij Ajax toch wel zien. Zoals de voormalige trainer van Liverpool, Bill Shankley, ooit al opmerkte: 'Voetbal is geen zaak van leven en dood, het is veel belangrijker.' En het is sindsdien alleen maar nóg belangrijker geworden, kun je nagaan.

Er is maar één ding mooier dan een fijne revolutie, en dat is een nog fijnere contrarevolutie. Geen coup is af zonder een tegencoup. Johan Cruijff dacht de touwtjes in handen te hebben. Maar met een geheime bliksemactie die gerust briljant genoemd mag worden, wisten zijn vier mede-commissarissen Cruijff in één klap uit te schakelen.

Althans, voorlopig.

Je ziet ze voor je, de samenzweerders. Ze gaan de dictator van de troon stoten. Het is levensgevaarlijk, het gaat herrie geven en De Telegraaf zal genadeloos zijn en hun kop eisen. Maar het moet. Het plan staat of valt met de bereidheid van die ene man mee te doen in het complot. De enige die Ajax ook hoofdprijzen heeft bezorgd: ieder ander zal worden geslacht.

'Ik bel Louis', zegt commissaris Edgar Davids. Even later komt hij terug. 'Hij doet het', zegt hij. Ze vallen elkaar om de schouders, en huilen.

Ach, één blik in de huiskamer van Louis en Truus, gisteravond. Eén moment bij Johan in Barcelona. Taferelen van triomf en verraad: ik verlang nu al hevig naar de film.

Het wachten is op een laatste geniale beweging van Cruijff, een contrategencoup uit Barcelona. Maar ik vermoed dat de maestro is gevloerd en niet meer zal opstaan. We zijn getuige van het einde van de era-Cruijff.

Vrienden, we leven in historische tijden.

_{Bert Wagendorp is columnist voor de Volkskrant}