De reacties na de aanslagen in Luik en Florence maken één ding duidelijk: zonder de islam als slachtoffer wordt hier geen alarm geslagen, schrijft Volkskrant-columniste Nausicaa Marbe.

Hoe misleidend statements van politici kunnen klinken, bleek weer na de terreurmoorden in Luik en Florence. Ja, terreur: wie granaten naar onschuldige bezoekers van een Belgische kerstmarkt gooit, pleegt een daad van terreur. Wie enkel zwarte verkopers op een Italiaanse markt neerknalt, doet dat ook, al is daarbij geen sprake van willekeur. Dat heet racistische terreur.

De Italiaanse media hadden geen moeite met het woord 'terreur', dat prompt in de nieuwskoppen verscheen. Wellicht speelt daar een cultuurverschil met de overgevoelige Benelux: hier schiet men bij een daad van terreur, zeker een van een crimineel met een Noord-Afrikaanse naam, meteen in de stress. Uit vrees dat 'de onderbuik' direct de link met islamistisch terrorisme legt. Dus gingen de Belgische autoriteiten - o ironie - nog voordat die onderbuik goed en wel wakker was, zelf de link leggen. Door meteen - snel rechercheonderzoek verrichten ze daar in Wallonië, zeg - te ontkennen dat Luik doelwit van een terreuraanslag was.

De nieuwbakken premier Di Rupo deed dat en ook minister van Binnenlandse Zaken Milquet, bijna in één adem met de condoleances en de uitingen van afschuw. Mededogen en troost waren kennelijk niet voldoende, er moest een verhuld politiek statement bij: wie we ook verdenken, niet de islam.

Lachwekkend en contraproductief. Met alle respect voor Luik: die stad is niet bepaald de internationale hotspot waar Al Qaida spectaculair kan toeslaan. De dader was bovendien een sinds zijn puberteit veelvuldig voor zedendelicten en wapenhandel veroordeelde crimineel uit het drugscircuit, dat meldde de politie direct. Drugscircuit, daarbij denk je eerder aan een afrekening dan aan de jihad. Bovendien maakt het voor de Belgische xenofoob weinig uit of een Marokkaanse Belg alleen of vanuit een netwerk opereert. Hij wordt alsnog in zijn geloof versterkt dat elke Marokkaan een crimineel in standby modus is.

Misschien dachten de Belgische autoriteiten het volk gerust te moeten stellen met het inmiddels verdacht achteloos gedebiteerde riedeltje: het was een geïsoleerde daad. Alsof dat er toe doet op zo'n moment dat pijn en verdriet toegebracht worden. Alsof de angst of het fatalisme daardoor minder wordt. Geisoleerd van wat, denk je bovendien. Van een organisatie die de veiligheidsdiensten niet (genoeg) in de smiezen hadden - waarvan acte. Toch wordt de illusie verkocht dat als terreurdaden niet van een terroristische organisatie komen, de burger rustiger kan gaan slapen.

Maar wat bleek? Nordine Amrani was vooral geïsoleerd van justitie. Uit zijn geval blijkt de justitiële onmacht om zulke veelplegers behoorlijk achter slot en grendel te krijgen. Deze man, die duizenden wapens bezat, is nota bene vrijgesproken van wapenbezit. Voor zijn seriële zedendelicten heeft hij moeten 'boeten' met boetes en taakstrafjes. Zijn wapenarsenaal op een steenworp afstand van het justitiepaleis groeide maar door, ook zoiets. Dat noemen ze dan 'een bekende van de politie'. Deze aanslag was een combinatie van zwarte pech, onkunde en nalatigheid bij de overheid. Als je dat niet kan zeggen als politicus, houd dan je waffel.

Verontwaardiging
Dan Florence. Daar doodde en verwondde een schrijver-stripkenner-sciencefictionuitgever een paar Senegalese straatventers. Deze Gianluca Casseri was gelieerd aan de extreemrechtse beweging Casa Pound, die via een persbericht afstand nam van de moorden. Ik noem hier de intellectuele bagage van Casseri, omdat die tot de onschuldige verbeelding spreekt. Je weet dat in principe iedereen kan ontsporen, maar een romanschrijver die in een Europese pronkstad openbare executies op Afrikanen pleegt, blijft uitzonderlijk. Zijn link met de fascistoïde ideologie van Casa Pound is evident. Toch is de verontwaardiging in Nederland minder dan na Breivik met zijn anti-islamideologie. Die pleegde massamoord op jongeren in naam van een zelfbedacht liquidatieplan. En hij had in zijn verzameld werk Wilders geciteerd. Vooral dat laatste was hier goed voor sensatie.

Wrang: zonder islam als slachtoffer, zonder blame game richting PVV, zonder slachtoffers die op onze dierbaren lijken - alsof Senegalese illegalen niemands kinderen zijn - slaan onze antiracismekampioenen geen alarm. Die gaan pas schuimbekken als de gedichten van Ezra Pound in de bibliotheek van partij-ideoloog Martin Bosma opduiken. Wrang, ik zei het al. Vroeger had je onverschilligheid vermomd als tolerantie, nu onverschilligheid die voor engagement doorgaat. Fraaie vooruitgang.

^{Nausicaa Marbe is schrijfster en columniste van de Volkskrant.}