Vanaf haar veertiende werd Nausicaa Marbe eens per week onderwezen in militaire zaken. We wisten niet beter of bij een avontuurlijk leven hoorde een wapen.

Omdat kinderen en wapens een vanzelfsprekende combinatie zijn in despotendromen, kreeg ik op de middelbare school schietles. Je wist maar nooit wanneer de kapitalistische vijand zou toeslaan en dan moest de jonge Roemeense natie op scherp staan. Daarom werd ik vanaf mijn veertiende een keer per week onderwezen in militaire zaken. Meestal gebeurde dat door een alcoholistische infanterist die door zijn divisie zo ver mogelijk buiten de kazernes werd gehouden. Op betere legerdagen stormde een platoon de klas binnen. Kaalgeschoren jongelingen met roze gêne op de bolle wangen. Gegiechel alom. Daar waren we aan toe na een tiendaagse analyse van Goethes Torquato Tasso.

Afschuw
Op een dag werd de hele klas in een geblindeerd busje geladen. Eindelijk actie. Een half uur later stonden we op een veld vol schiet-schijven middenin een bos. Er werden mitrailleurs uitgedeeld. Nu word ik zeker geacht mijn afschuw te tonen van dit inhumane tafereel met moordwapens. Mooi niet. De AKM die ik vasthield was the real thing. Design dat vanzelf wijst wat je ermee moet doen.

De Avtomat Kalashnikova Modernizirovanniy was, zoals de naam zegt, een vernieuwde versie van de legendarische AK-47 - de eerste kalasjnikov. We vuurden ermee dat het een aard had. Uiteraard voorbij het doel. Rekruten van niks, wars van geweld, maar wel dol op films. En omdat de staatsomroep ons door westerns en misdaadfilms afkerig van het amorele Westen wilde maken, wisten we niet beter of bij een avontuurlijk leven hoorde een wapen.

Mooi
Na gebruik poetsten we het oude hout van de AKM tot het glom als de flank van een racepaard. Mooi ding hoor. De geringe recul, ideaal voor frêle bakvisschouders. Dat is dan ook de ontstaansreden van de kalasjnikov, doceerde de dienstdoende gunny ter plekke. Het Sovjet-leger wilde een hogere vuursnelheid, dus geringe terugslag. Mikhail Kalashnikov ontwierp z'n wapen in 1947. De Duitsers zijn er dus niet mee verslagen.

Deze week werd bekend dat het Russische leger een nieuw wapen wil. Het meest bekende aanvalsgeweer ter wereld gaat met pensioen. Goedkoop, betrouwbaar, makkelijk in het onderhoud en herkenbaar aan die grote, kromme patroonhouder. Bovenal is de kalasjnikov het wapen van de Koude Oorlog. Het wapen van alle repressie, maar ook van opstanden in Oost-Europa. Het wapen waar tijdens de Roemeense revolutie in 1989 iedereen die er een te pakken kreeg mee zwaaide naar snipers op de daken. Het wapen waarmee de Mengistu's der Derde Wereld genocide pleegden. Afrika is nog steeds het grootste kalasjnikovdepot ter wereld.

Liefdesverdriet
Van de communistische wereldheerschappij is niets terechtgekomen, maar de wereld viel wel vrijwillig voor dit Sovjet-geweer. Toppunt van adoratie is een scène uit de film Heartbreak Ridge (1986) waarin de aan lager wal geraakte, door liefdesverdriet gekwelde Korea-veteraan Clint Eastwood vlak voor zijn pensioen een recalcitrant peloton moet drillen. Op een ochtend jaagt hij het uitgeslapen zootje blootsvoets de bosjes in en vuurt hij op de grond. Want (met hese Clintstem): 'Dit is een AK47-aanvalsgeweer. Het favoriete wapen van je vijand. Het maakt een specifiek geluid als het op je wordt afgevuurd. Onthoud het.' Het is 1983. Het peloton overleeft de inval in Grenada.

Een jaar daarvoor verliet ik Roemenië. Op het vliegveld viel een soldaat flauw, zijn kalasjnikov kletterde op de grond. De jongen had iets gezien dat rechtstreeks uit de hel leek te komen. Er was een westers vliegtuig geland, uit de douane slofte een punker in vol ornaat de hal in. Uit alle hoeken snelden soldaten naar de plaats des onheils. De punker raakten ze niet aan, hun collega evenmin. Ze grepen naar de kalasjnikov die onbewaakt op de vloer lag. Als een voorteken van een instortende wereldmacht.

Potenrammers
Onlangs zat ik in een talkshow met een homoseksuele bestsellerauteur die gevraagd werd wat hij van de Utrechtse burgemeester Wolfsen vindt die zijn potenrammers niet in bedwang kan - of wil - houden. De verraste schrijver, niet zonder ironie: 'Dat geeft mij het recht een kalasjnikov te kopen om mezelf te beschermen.' Hoho vingerwijzers die alles graag letterlijk nemen. Symbolen zijn er niet voor niets. Het geweer staat hier voor de immer genegeerde kant van gedoogbeleid: de massa die vroeger of later eigenrecht claimt. Het merk verwijst echter naar iets anders. Naar een ding dat altijd werkt waar iets anders faalt. Naar iets dat zelden teleurstelt. Klinkt inderdaad als een verhaal uit een voorbije tijd.

^{Nausicaa Marbe is schrijfster en columnist van de Volkskrant.}