Angela Groothuizen (L) zong vorig jaar tijdens het Sta op tegen Kanker-gala een duet met Melissa, de 17-jarige dochter van haar overleden Dolly Dot-collega Ria Brieffies.
Angela Groothuizen (L) zong vorig jaar tijdens het Sta op tegen Kanker-gala een duet met Melissa, de 17-jarige dochter van haar overleden Dolly Dot-collega Ria Brieffies. © ANP Kippa

'Je helpt kanker het snelst de wereld uit door niet te oud te worden'

Kanker is op de eerste plaats een ouderdomsziekte. De toename ervan is dan ook voor een groot deel te danken aan onze stijgende levensverwachting, zegt columnist voor Volkskrant.nl Malou van Hintum.

 
Kanker als onze grote vijand. Een vijand die we kunnen verslaan door een mooi bedrag over te maken.

Vanavond is de televisie-actie 'Sta op tegen kanker'. Deze actie wordt al een poosje aangekondigd met een melodramatisch filmpje waarin mensen letterlijk gaan staan om de 'strijd' tegen kanker 'aan te gaan'. Dat filmpje moet ervoor zorgen dat Nederlanders diep in de geldbuidel tasten voor kankeronderzoek. Kanker als onze grote vijand. Een vijand die we kunnen verslaan door een mooi bedrag over te maken. Kanker, is de boodschap, kunnen we op die manier genezen.

Chronische ziekte
Of toch niet? Tussen alle optimistische voorspellingen in het promofilmpje is internist-oncoloog Elsken van der Wall (UMCUtrecht) een stuk voorzichtiger. Zij zegt: 'Het moet ons lukken om binnen twee generaties vanaf nu van de meeste vormen van kanker een chronische ziekte te maken.' Een chronische ziekte betekent voortdurend onder controle staan en medicatie slikken. Een chronische ziekte is dus wat anders dan 'het einde van kanker'.

Kinderen
Eén op de drie mensen krijgt ooit in zijn leven kanker, meldt de site www.staoptegenkanker.nl. Wat er niet bij staat, is dat kanker vooral oudere mensen treft. We kennen allemaal wel een paar mensen die nog geen veertig of vijftig zijn, en kanker hebben. En we kennen ook allemaal de afgrijselijke beelden van jonge kinderen die kanker hebben.

Gelukkig vormen kinderen jonger dan 15 jaar maar 0,6 procent van alle nieuwe kankerpatiënten. Het cijfer van 1 op 3 gaat ook niet op voor dertigers en veertigers. In 2010 was veertig procent van de nieuwe kankerpatiënten tussen de 60 en 75 jaar, en dertig procent was 75 jaar of ouder (www.cijfersoverkanker.nl).

Geboortegolf
Kanker is dus sterk leeftijdsgebonden. Dat het aantal mensen met kanker jaarlijks met ongeveer 3 procent stijgt, komt omdat de levensverwachting nog altijd toeneemt. Het aantal mensen ouder dan 85 jaar met kanker stijgt dan ook het hardst. Onderzoekers verwachten dat rond 2040 het aantal kankerpatiënten het grootst zal zijn; omdat dan de mensen uit de naoorlogse geboortegolf de leeftijd hebben waarop kanker veel voorkomt.

Gezondheidsdwang
Stoppen met roken, minder in de zon zitten en matig zijn met alcohol zullen ongetwijfeld helpen om het vóórkomen van verschillende soorten kanker te verminderen of uit te stellen. Maar nu onze gezondheid een doel op zich is geworden in plaats van een middel om een prettig leven te leiden, zullen we ouder worden en dús ook zieker.

Een gezonde leefstijl verhoogt de kans op een kwakkelend einde, met chronische ziekten en gebreken. Daar kunnen medici op allerlei manieren proberen een mouw aan te passen, maar van uitstel komt geen afstel. We gaan allemaal dood, en die dood zal de meesten van ons niet plotseling overvallen in onze slaap - voor veel mensen het ideale scenario.

Dankzij de dwang tot gezondheid zullen we langzaam opbranden, een feit dat moeilijk valt in te passen in de 'eeuwig vitaal & jong'-cultuur waarin we leven. Maar het is wel zo. We moeten ergens aan overlijden. Desnoods aan kanker.

Malou van Hintum is politicoloog en columnist voor Volkskrant.nl