Soms is een crisis als met DigiNotar nodig, om duidelijk te maken dat er iets moet veranderen, zegt Davied van Berlo van Overheid 2.0.

De affaire rond DigiNotar maakt duidelijk hoezeer we van internet afhankelijk zijn. Ook roept het heel wat vragen op over de werking en besturing van internet. Heeft het internet regulering nodig, net als de financiële markten?

Het internet is niet van overheden. Het wordt gereguleerd door samenwerkingsverbanden van allerlei instanties, sommige commercieel. Het systeem valt of staat met vertrouwen. Dat bleek de afgelopen week. Het bedrijf DigiNotar was blijkbaar dat vertrouwen niet waard en de Nederlandse overheid moet nu erg haar best doen  om dat vertrouwen te herstellen. De parallellen met de bancaire en de aandelenwereld zijn duidelijk.

Overheid of bedrijfsleven?
De taakverdeling tussen overheid en bedrijfsleven is soms onduidelijk. Wie doet wat? Als overheid moet je niet alles willen doen. Het gaat erom dat de meest geschikte partij een bepaalde taak uitvoert. Maar als overheid heb je wel altijd een rol te vervullen. De overheid moet altijd in de gaten houden of de regels goed genoeg zijn en of ze door iedereen worden gevolgd. Nu gaat geen enkele overheid over de regels van het internet, maar de Nederlandse overheid gaat natuurlijk wel over haar eigen certificaten.

Geen ambtenaar aan de lijn
Op het moment dat de crisis rond DigiNotar bekend werd, heeft de overheid meteen een telefoonnummer geopend waar meer informatie kan worden verkregen. Als je daarheen belt, krijg je echter geen ambtenaar aan de lijn. Deze helpdesk is door de overheid uitbesteed aan een bedrijf dat daar goed in is. Dat is niet erg, mits de kwaliteit regelmatig wordt gecontroleerd. Op deze manier is de taakverdeling tussen overheid en bedrijf efficiënt geregeld.

Waar ging het in dit geval dan mis? De overheid is al meer dan tien jaar klant bij DigiNotar, vanaf het moment dat de beveiliging van internetsites een thema werd. Sindsdien is er veel veranderd. Internet is een cruciaal onderdeel van de maatschappij en de economie geworden en een factor in de destabilisering van onderdrukkende regimes zoals Iran. De belangen zijn groter geworden en de vraag is of iedereen is meegegroeid in dat besef.

Internet en samenleving
Als Iran verantwoordelijk is voor deze hack, dan is dat waarschijnlijk gebeurd om de eigen burgers beter te controleren. Het effect van de hack is echter enorm. Wat begon als digitale spionage of eventueel een daad van cyberwar, heeft gevolgen voor de dienstverlening van en het vertrouwen in de Nederlandse overheid en wellicht zelfs voor individuele burgers in Iran. Internet en samenleving zijn niet meer van elkaar te scheiden.

De vraag is hoe we dergelijke situaties in de toekomst gaan voorkomen. De overheid heeft DigiNotar overgenomen om het vertrouwen te herstellen in de certificaten van Nederlandse overheidssites. De nieuwe certificaten kunnen van andere bedrijven komen of door de overheid zelf worden uitgegeven. Maar dat alles verandert niets aan de manier waarop het internet wordt bestuurd en georganiseerd. De invloed van de Nederlandse overheid daarop is net zo klein als die van duizenden andere deelnemers.

Onafhankelijk
De onafhankelijkheid van het internet is één van de redenen dat het succesvol is geworden en op heel de wereld werkt. Het internet is van iedereen en van niemand. Dat is de kracht ervan. Maar de belangen die aan dat systeem zijn opgehangen, worden steeds groter. De tijd dat internet iets was voor nerds is al lang voorbij. Het is een maatschappelijke en economische infrastructuur geworden en we kunnen niet meer zonder.

Soms is een crisis nodig om duidelijk te maken dat er iets veranderd moet worden. Geen enkele overheid zal ooit eigenaar van het internet worden. Maar overheden hebben wel een rol te spelen in het open en veilig houden van het internet. Net als in de financiële wereld is dat een complex wereldwijd spel tussen bedrijven en overheden, tussen belangen en onafhankelijkheid. De besturing van het internet gaat de komende jaren nog een stuk complexer worden.

_{^{Davied van Berlo schrijft columns voor vk.nl namens Overheid 2.0.}}