Ingrijpen in Libië kostte al een miljard dollar

De militaire campagne in Libië is hard op weg om de een miljard dollar (709 miljoen euro) aan kosten te passeren. Alleen al door de Verenigde Staten is na twee weken bombarderen 550 miljoen dollar gespendeerd. Hun grootste kostenpost waren de 192 afgevuurde Tomahawk-kruisraketten: 240 miljoen dollar. En toen vorige week een F-15 neerstortte, ging in een klap 45 miljoen dollar in rook op.

De operaties zijn voor de VS nu al de kostbaarste in jaren, afgezien van de oorlogen in Irak en Afghanistan. Daaraan zijn de Amerikanen, die in Libië het gros van het werk doen, elke maand 9,8 miljard dollar kwijt - ze hebben er bijna 150 duizend militairen. 'We moeten niet betrokken worden bij een derde oorlog', waarschuwde de Republikeinse senator Rand Paul. Hij is niet het enige Congreslid dat zich zorgen maakt over de gevolgen voor het begrotingstekort van 1.480 miljard dollar.

De grootste kostenpost in Libië, iets meer dan de helft, zijn de hightech-bommen en raketten. Van de ruim 600 bommen die de coalitie tot nu toe afwierp, namen de VS er 455 voor hun rekening. Dat kunnen relatief goedkope zijn, zoals de Mark 84. Die kosten 3.100 dollar per stuk. Het kunnen ook dure zijn, zoals de JSOW, waarvan het topmodel ruim 700 duizend dollar kost. Drie B-2 Stealth­bommenwerpers, die beide wapens kunnen vervoeren, wierpen veertig bommen op een Libische luchtmachtbasis. De B-2's, die per stuk 2,1 miljard dollar kosten, kwamen in Libië als een van de eersten in actie.

Twee miljoen
Een gemiddeld Libisch doelwit vernietigen, zo rekende de Amerikaanse denktank Center for Strategic and Budgetary Assessments ( CSBA) uit, kost zo'n 2 miljoen dollar aan explosieven. Raketbatterijen, radarsystemen of gebouwen moeten vaak meerdere keren worden gebombardeerd om ze uit te schakelen. De VS en de coalitie hebben het geluk dat de Libische luchtmacht aan de grond bleef. Tegen een aanval van een Libische MiG-25 op de westerse schepen in de Middellandse Zee had een van de duurste raketten moeten worden afgevuurd. Prijs van de SM-2, een luchtdoelraket van de Amerikaanse marine: 4,7 miljoen dollar per stuk.

Net als in Irak vertrouwen de VS weer op de Tomahawk. Aan deze kruisraket - afgevuurd vanaf fregatten en onderzeeboten - hangt een prijskaartje van tussen de 1- en 1,5 miljoen dollar. Minder dure raketten of bommen kunnen worden gelanceerd vanaf onder meer F-16's, maar als de modernste F-16-variant bij zo'n aanval wordt neergehaald of door technische problemen neerstort, gaat meteen 80 miljoen dollar verloren.

Overige kosten
Is het berekenen van de munitie-en kerosinekosten nog eenvoudig, moeilijker wordt het met de overige kosten. Want hoe bereken je de operationele kosten - inclusief loon van de militairen - van tientallen vliegtuigen en schepen van de tien coalitielanden? Alleen al de VS hebben er tien marineschepen, waaronder twee amfibie-aanvalsschepen waarop zo'n 4.200 mariniers zitten.

Om een idee te geven: de jaarlijkse operationele kosten van een Awacs-toestel dat continu in de lucht hangt, bedraagt volgens het CSBA rond 330 miljoen dollar. De NAVO, die nu het commando voert, wil vijf tot tien Awacs inzetten om het Libische luchtruim te bewaken. Van een fregat zijn de jaarlijkse operationele kosten 45 miljoen dollar en van een gevechtsvliegtuig 10 duizend dollar per uur. De B-2's vlogen de langste missies tot nu toe: 25 uur heen en terug vanaf hun basis in Missouri.

Langdurig
Voor de VS en de NAVO valt te hopen dat operatie Odyssey Dawn, inmiddels omgedoopt tot Unified Protector, geen langdurige zaak wordt. Voor de wekelijkse kosten variëren de schattingen tussen de 30- en 100 miljoen dollar. De twee no-flyzones boven Irak kostten de Amerikanen tussen 1996 en 2001 gemiddeld 1,3 miljard dollar per jaar. De NAVO-luchtoorlog boven Kosovo, die drie maanden duurde, kwam alleen al de VS op 2,4 miljard dollar te staan.

'Wat is het einddoel van het Libische conflict?', vroegen de CSBA-onderzoekers zich af in hun rapport dat voor de oorlog uitkwam. 'Hoe kan een no-flyzone dit doel bewerkstelligen? Hoe lang gaat het duren?'

Maar na twee weken bombarderen weet niemand bij de NAVO, of in Washington, wanneer aan dit conflict een einde komt.