Kabinet: middelmaat op scholen te dominant
© ANP

Kabinet: middelmaat op scholen te dominant

Het kabinet roept middelbare scholen en leraren op hun beste leerlingen meer uit te dagen. Het onderwijs is nu te veel gericht op de middelmaat. Talent 'aan de bovenkant' blijft daardoor te vaak onbenut.

 
We moeten weg van de benadering van onderwijs als industrieel proces, waarbij de gemiddelde leerling de norm bepaalt en iedereen hetzelfde programma doorloopt.
Staatssecretaris Dekker

Dit schrijft staatssecretaris Dekker van Onderwijs maandag in de Volkskrant en in een brief aan de Tweede Kamer, ter gelegenheid van het officiële begin van het nieuwe schooljaar. In zijn eerste maanden als bewindsman is hij 'geschrokken' van de manier waarop Nederland met toptalenten omgaat. 'Onze hoogvliegers doen het beduidend minder goed dan hun leeftijdsgenoten in de landen om ons heen. Bovengemiddelde leerlingen worden vaak aan hun lot overgelaten.' Het gevolg is dat zij in het voortgezet onderwijs nogal eens onderpresteren, stelt Dekker (VVD) vast.

Schrikbarend
Die waarneming werd in 2012 bevestigd door het Gronings Instituut voor Onderzoek van Onderwijs (GION), in een studie waaruit bleek dat een kwart van de leerlingen met de hoogste Cito-scores in groep 8 van de basisschool niet binnen zes jaar het vwo-diploma haalt. De onderzoekers noemden dat een 'schrikbarend hoog percentage'.

Dekker wil het onderwijs daarom op 'een andere manier' organiseren. 'De richting daarbij is mij duidelijk. We moeten weg van de benadering van onderwijs als industrieel proces, waarbij de gemiddelde leerling de norm bepaalt en iedereen hetzelfde programma doorloopt. In plaats daarvan moeten we uitgaan van de individuele behoeften en capaciteiten van kinderen en in de klas meer recht doen aan de verschillen tussen leerlingen.' En, in zijn brief aan de Kamer: 'Ik wil de middelmatigheid doorbreken.'

 
Op dit moment hangen het niveau en tempo van het onderwijs af van je zwakste vak. Maar waarom zou een vmbo'er met bètatalent niet natuurkunde op havo-niveau kunnen doen?
Staatssecretaris Dekker

Cum laude
Aan zijn oproep aan scholen, leerlingen, ouders, bedrijven en wetenschappers om met hem mee te denken, hangt hij drie eigen ideeën. Eén: de beste leerlingen in het voortgezet onderwijs moeten de kans krijgen om voortaan 'cum laude' af te zwaaien en daarna eventueel te gaan studeren op een studiebeurs die mede door het bedrijfsleven wordt betaald. Ook geeft een cum-laudediploma voorrang bij aanmeldingen voor gewilde universitaire studies. Twee: er moet meer variatie komen in niveau en vakkenpakketten. 'Op dit moment hangen het niveau en tempo van het onderwijs af van je zwakste vak. Maar waarom zou een vmbo'er met bètatalent niet natuurkunde op havo-niveau kunnen doen? En waarom bieden we klasjes met bollebozen niet de mogelijkheid om het vwo in vijf in plaats van zes jaar te doorlopen?'

In zijn brief aan de Kamer voegt hij een derde idee toe: inzet van het bedrijfsleven om toptalenten te stimuleren. 'Een mooi voorbeeld is de Franse CIC bank. Deze bank heet eindexamenkandidaten als ze een rekening openen welkom met een welkomstpremie waarvan de hoogte afhankelijk is van hun examengemiddelde.'

Gemengde klas
Uit het GION-onderzoek bleek vorig jaar ook dat leerlingen in een klas met alleen maar vwo'ers een grotere kans (10 procent) hebben om hun diploma zonder vertraging te halen dan leerlingen die het eerste jaar in een gemengde havo/vwo klas zitten. Het verschil met leerlingen die in hun tweede en derde jaar ook nog in een gemengde klas zitten, is nog groter, respectievelijk 16 en 32 procent.

Op de conclusie dat het voor de slimste leerlingen beter is om zo veel mogelijk bij elkaar te zitten in slimme klasjes, brachten de onderzoekers wel een nuancering aan: voor minder goede leerlingen is het juist goed om bij de allerbesten te zitten. 'Het is een dilemma', aldus onderzoekers Hans Kuyper. 'Zet je de besten bij elkaar om hun eigen prestaties te bevorderen of laat je anderen van hun intelligentie mee profiteren? Uiteindelijk is dat een ideologische keuze.'