Schippers hervormt de zorg grondig: 'Goedkoper, beter, anders'

Minister Schippers van Volkgezondheid Welzijn en Sport moest de afgelopen dagen haar begroting verdedigen in de Tweede Kamer. Daar werd nog eens goed duidelijk, dat de zorg in Nederland flink op de schop gaat. Het moet beter én goedkoper. Maar dat betekent grote veranderingen voor patiënt én zorgverzekeraar: een overzicht.

1. Marktwerking in de ziekenhuiszorg
De marktwerking tussen de ziekenhuizen krijgt een grote zwengel. Concurrentie is het motto van Schippers. De prijzen die ziekenhuizen rekenen, worden daarom grotendeels losgelaten. Nu mogen ziekenhuizen over slechts 31 procent van de behandelingen met verzekeraars over de prijs onderhandelen. Dat wordt 70 procent van de behandelingen. De verzekeraars worden ook zelfstandig. Zij worden verantwoordelijk voor alle rekeningen van al hun klanten. Nu worden de hoogste rekeningen nog onderling verrekend. Hierdoor moet echte concurrentie uitbreken tussen ziekenhuizen en verzekeraars. Dat moet prijzen drukken of prijsstijgingen dempen. Ten faveure van de premiebetaling, want de zorgverzekeraars werken zonder winstdoelstelling.

Voor patiënten kan dit betekenen dat de verzekeraar hen doorstuurt naar een ander ziekenhuis dan zij zelf zouden kiezen. Alleen al omdat de verzekeraar een contract met dat ene ziekenhuis heeft en niet met het ziekenhuis van de keuze van de patiënt.

2. Zorg in de buurt
Zorg moet meer in de buurt plaatsvinden. Gezondheidscentra krijgen hierbij een grote rol. In die centra werken huisartsen, apothekers, fysiotherapeuten, diëtisten, tandartsen en andere zorgverleners samen.

Ketenzorg is het sleutelbegrip. De huisarts coördineert de zorg aan chronisch zieken zoals diabeten en mensen met chronische hart- of longaandoeningen. Voor burgers is zorg dan altijd bereikbaar.

Ziekenhuizen gaan niet meer 'alle' behandelingen doen. Zij gaan zich specialiseren. Een hartoperatie of maagverkleining gebeurt straks voor velen in een ziekenhuis ver weg, terwijl voor- en nazorg bij het regioziekenhuis blijft. Een voordeel is dat alleen het ziekenhuis dat de ingreep doet dure apparatuur hoeft aan te schaffen. Die wordt dan bovendien intensiever gebruikt. De kwaliteit neem toe, omdat specialisten ingrepen vaker doen.

Met medisch specialisten heeft Schippers afspraken gemaakt over beperking van de kostenstijging. Zo'n akkoord wil zij ook met de geestelijke gezondheidszorg.

3. De AWBZ op de schop
De volksverzekering tegen onverzekerbare zorg, de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, wordt ingekrompen. Uit deze AWBZ worden hulpmiddelen zoals de rollator en de rolstoel vergoed en gehandicaptenzorg, verpleeg- en verzorgingshuizen betaald.

De begeleiding, wat een groot blok is, wordt uit deze verzekering gehaald en overgedragen aan de gemeenten. Die krijgen geld om deze taak over te nemen.

Wie in een gehandicapteninstelling, verzorgings- of verpleeghuis woont, krijgt geen volledige kost en inwoning meer via de AWBZ. Voor de woning moet huur worden betaald, desnoods met huursubsidie. In ruil wordt de eigen bijdrage verlaagd die een bewoner nu al betaalt.

De veelbesproken persoonsgebonden budgetten worden grotendeels afgeschaft. Met zo'n budget kunnen hulpbehoevenden zelf zorg regelen. Vanaf 2014 moeten zij genoegen nemen met zorg die instellingen leveren. Een kleine groep, voor wie geen zorg in instellingen voorhanden is, houdt het budget.

Zorgverleners zoals wijkzusters, en huisartsen mogen vaker een recht op AWBZ-zorg vaststellen, zoals thuiszorg. Nu doet het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) dat nog. Dit CIZ wordt van zorgtoekenner steeds meer controleur van het recht op zorg. Dit scheelt de burger en zorgverleners enorm veel rompslomp. Wie AWBZ-zorg nodig heeft, moet langs bij zijn zorgverzekeraar. Die regelt dan de betaling.

4. De jeugdzorg naar de gemeenten
Staatssecretaris Veldhuijzen vindt dat kinderen met problemen te snel in een hulpverleningscircuit terechtkomen. De Centra voor Jeugd en Gezin worden de nieuwe spil in jeugdzorg en daarmee in elke gemeente dé plek waar ouders en kinderen zich kunnen melden voor alle hulp en bijstand. De gemeenten worden volledig verantwoordelijk voor alle jeugdzorg, van consultatiebureau tot jeugdreclassering. Hulp moet voor ouders en kinderen sneller bereikbaar worden.

Zonder kleerscheuren
Hoewel het protest op met name de bezuinigingen op het pgb anders doet vermoeden, weten Schippers en haar staatssecretaris de bezuinigingen in enorm tempo te realiseren. Daarbij mag er dan flinke tegenstand zijn van de oppositie (de PvdA wil zelfs tegen de zorgbegroting stemmen), maar de plannen hebben wel een meerderheid de Tweede Kamer.

Want Schippers wil vooruit. Aan haar de taak de stijging van de zorgkosten te drukken en de kwaliteit te verbeteren. Wanneer dit zou lukken is dat een prestatie van formaat. Want in Nederland zijn maar weinig dingen zo zeker als uit de hand lopende zorgkosten, waarbij er elk jaar flinke budgetoverschrijdingen zijn. En met de komende vergrijzing zal dit alleen maar erger worden.