De dag van vaarwel in Egypte, van minuut tot minuut

AMSTERDAM - Betogers in Egypte reageren uitgelaten op de aankondiging dat Mubarak aftreedt als president. Volg het volksfeest en de internationale reacties live.

17:34 uur: Egyptenaren zijn blij en hopen dat ze het 'gewone leven' weer kunnen oppakken. 'Ik was werkloos door deze situatie, het leven was verschrikkelijk. Nu kan ik mijn leven beginnen, nu kan ik ademen', zegt Mohamed Abdel Baki (27) die werkt bij een  waterbedrijf tegen persbureau Reuters. 'Eindelijk is er een einde gekomen aan de oneerlijkheid', verzucht de 33-jarige advocaat Sherif El Husseiny.

17:32 uur: Op het Tahrirplein in Caïro schreeuwen de duizenden daar verzamelde Egyptenaren 'het volk heeft het regime verjaagd'.

17:27 uur: Het leger heeft de macht overgenomen in Egypte. Vanmiddag scandeerden de betogers nog 'wij willen geen militaire dictatuur'. De komende weken moeten uitwijzen of het leger zich aan zijn eerder vandaag gedane belofte houdt dat er vrije verkiezingen komen.

17:01 uur: Mubarak treedt af als president van Egypte. Dat liet een woordvoerder weten in een zeer korte verklaring op de Egyptische staatstelevisie. Op het Tahrirplein in Caïro is een volksfeest uitgebroken. Mensen juichen, lachen en zwaaien met vlaggen. Ze schreeuwen: 'Egypte is vrij! Egypte is vrij!'

16:48 uur: De secretaris-generaal van de Nationale Democratische Partij (NDP), de partij van president Mubarak die Egypte al decennia regeert, stapt later vrijdag op. Dat heeft Hossam Badrawi tegen de Arabische dienst van de BBC gezegd.

Donderdag was hij een van de topfunctionarissen die verklaarde dat president Hosni Mubarak spoedig zou opstappen. Dat bleek later onjuist te zijn.

Badrawi is nog maar zes dagen partijleider. Hij staat bekend als een liberaal binnen de partij.

16:42 uur: Volgens premier Mark Rutte zou het 'gratuit en arrogant' zijn als het Westen nu het vertrek van president Mubarak zou eisen. Tegelijk gaf Rutte toe dat het hem 'moeilijk voorstelbaar lijkt' dat Mubarak zelf leiding zou geven aan de transitie in Egypte.

Rutte zei ook dat het overgangsproces 'nu' moet beginnen en dat de hervormingen tegemoet moeten komen aan de wensen van de bevolking op het gebied van vrijheid, democratie en mensenrechten.

'Maar nu zomaar roepen dat Mubarak weg moet, dat is echt niet aan ons om te doen. Dat is echt aan de Egyptenaren', aldus Rutte.

16:16 uur: Een betoger is gedood en twintig mensen zijn gewond geraakt in al-Arish, een stad in het noorden van Egypte. De betogers vielen een politiebureau aan, meldt Al Jazeera.

15:59 uur: De staatstelevisie in Egypte haalt buitenlandse persbureaus aan die melden dat president Hosni Mubarak Caïro heeft verlaten. Dat zou kunnen betekenen dat zelfs dit ultieme machtsinstrument van Mubarak zich aan het voorbereiden is voor een Egypte waar iedereen mag zeggen wat hij of zij wil.

De verschuiving vond haast ongemerkt plaats in de afgelopen week. Aan het begin van een dag zaten er gasten in de studio van de staatstelevisie die verklaarden dat de demonstranten vandalen zijn. Aan het einde van die zelfde dag zond het beelden uit van een betoger die openlijk de val van het regime eiste, meldt Reuters.

15:41 uur: President Mubarak komt binnenkort opnieuw met een belangrijke verklaring, meldt de Egyptische staatstelevisie.

14:59 uur: 'Civiele overheid, civiele overheid, wij willen geen militaire dictatuur', scanderen de betogers. En: 'Het leger en het volk gaan hand in hand'.

14:39 uur: De Moslimbroederschap, de grootste Egyptische oppositiepartij, spoort Egyptenaren aan om op straat te blijven en door te gaan met het verzet tegen Mubarak. De partij noemt de laatste speech van de president 'een truc'.

'Mubarak verscheen voor het volk met een speech waaruit bleek dat hij nog steeds de baas is. Hij zegt van alles maar heeft niet meer gedaan dan een beetje van zijn macht overdragen aan zijn hulpkracht. Het zijn misleidende woorden die het volk rustig moeten krijgen.'

Mubarak werd in de Verenigde Staten en Europa jarenlang gezien als buffer tussen het Westen en de als radicaal islamitisch geziene Moslimbroederschap. De Verenigde Staten heeft de president en het Egyptische leger jarenlang gefinancierd.

14:24 uur: Mubarak is met zijn familie aangekomen in vakantieoord Sharm el-Sheikh aan de Rode Zee, meldt televisiestation Al Arabiya. Mubarak zou de hoofdstad ontvlucht zijn nu betogers zich daar ook voor het presidentiële paleis verzameld hebben.

14:15 uur: De ogen van de wereld zijn gericht op Caïro maar ook in tenminste twaalf andere steden in Egypte wordt volgens Al Jazeera gedemonstreerd. Het zou gaan om Alexandria, Mansoura, Damnhur, Tanta, Mahalla, Asuit, Sohag, Bani sawfi, Suez, Port Said, Damietta, Qin (de thuisstad van vice-president Omar Suleiman) en Arish.

14:01 uur: Het leger heeft zich net als de betogers over Caïro verspreid. Het steunt het aanblijven van Mubarak en heeft zich tussen de betogers en het paleis van de president opgesteld. Mubarak heeft ondertussen de stad verlaten, melden verschillende media. Ook gaan er net als de afgelopen dagen geruchten dat hij zelfs het land heeft verlaten. Daar zijn echter geen aanwijzingen voor.

13:47 uur: Naast de 340.000 landmacht-troepen zijn er ook nog de marine, de luchtmacht en wat paramilitaire clubjes:

Marine
Personeel: 18.500
Onderzeeërs: 4
Gevechtsschepen: 51

Luchtmacht
Personeel: 40.000
Gevechtsvliegtuigen: 461 (26 F-16A, 12 F16-B, 74 MiG-21F en 53 Mirage D/E)
Helikopters: 129

Plus 150.000 Air Defence Command-troepen en 397.000 paramilitairen bestaande uit Central Security-, National Guard-, and Border Guard-troepen.

13:38 uur: Wat feiten over de Egyptische landmacht (Reuters):

Militairen: 280.000 - 340.000
Tanks: 3.723, waaronder 973 A1M1 Abrams tanks
Gepantserde infanterievoertuigen: 610
Gepantserde voertuigen voor troepenvervoer: 4.160
Artillerie: 4.480
Mortieren: 2.528
Luchtverdediging raketten: tenminste 2.100
Tactische raketten: meer dan 42

13:17 uur: Het Arabische televisiestation Al Arabiya meldt nogmaals dat Mubarak Caïro heeft verlaten. Eerder dacht de zender nog dat Mubarak ook het land het verlaten.

13.11 uur: Het leger zal vandaag nog komen met een derde verklaring. Dat zal dan ongetwijfeld 'communiqué nr. 3' gaan heten.

13.10 uur: Al Jazeera meldt dat er ook in veel andere steden dan Caïro wordt gedemonstreerd. Bijvoorbeeld in Mahala, Tanta, Alexandrië, Ismailia, en Suez.

12:31 uur: Er is een impasse ontstaan door het licht dat zit tussen de uitspraken van het leger en die van Mubarak, zegt een deskundige op Al Jazeera. Het leger beloofde de betogers dat het zal zorgen dat hun eisen ingewilligd worden. Een van de eisen is dat Mubarak onmiddelijk vertrekt. Mubarak zei gisteren dat hij pas in september zal aftreden.

Het leger kan die impasse alleen doorbreken door zeer duidelijk te zeggen wat zij bedoelen met hun belofte, denkt de deskundige.

12:25 uur: Er zijn ook betogers verzameld voor het presidentiële paleis, het parlement en bij het gebouw van de staatstelevisie. Bij het paleis is frictie ontstaan met het leger nadat een hoge militair de betogers vermaande Mubarak de kans te geven op een waardige manier te vertrekken. Nadat de betogers in woede uitbarstten, probeerde de militair de situatie te sussen met de belofte dat Mubarak zal vertrekken, uiteindelijk.

12:20 uur: Het middaggebed is afgelopen. Het is nu zeer rumoerig op het Tahrirplein in Caïro, maar de demonstratie is nog steeds geweldloos. De gebouwen rondom het plein worden met rust gelaten. Aanhangers van Mubarak wordt gevraagd te vertrekken. Het leger is nog steeds aanwezig. Sommige betogers knuffelen soldaten en zeggen 'jullie staan aan onze kant'.

12.09 uur Misschien nog wel de krachtigste analyse van de verklaring van het leger komt van een demonstrante op het Tahrirplein.

'We verwachtte deze beslissing van het leger, we hebben altijd geweten dat het achter Mubarak staat. Maar we weten ook dat ze ons geen kwaad zullen doen', zei Safi Massoud tegen persbureau AP.

12.04 uur Op Al Jazeera vertelt een verslaggeefster over een interessante confrontatie tussen een demonstrant en een kolonel van het Egyptische leger bij het presidentieel paleis.  De demonstrant zei tegen de kolonel: 'Help ons Mubarak uit het paleis te halen', waarop de kolonel antwoordde: 'Gun hem een waardige aftocht'.

De demonstrant reageerde woedend, en zei: 'Je zou aan onze kant moeten staan!'

11.56 uur De secretaris-generaal van de partij van president Mubarak, Hossam Badrawi zei gisteren dat hij verwachtte dat Mubarak zou opstappen. Nu blijft hij tegenover Channel 4 volhouden dat dit in feite ook is gebeurd, maar slecht is gecommuniceerd.

'Het overbrengen van de toespraak was slecht, omdat hij over zichzelf sprak alsof hij de zaken zal gaan opvolgen. De realiteit is dat hij niet de macht heeft. Grondwettelijk actie wordt ondernomen.'

11.47 uur De verklaring van het leger laat maar weer eens zien hoe belangrijk de strijdkrachten zijn in Egypte. Zolang het leger, de feitelijke machthebbers, zijn positie in het midden behoudt, kan Mubarak president blijven, en kunnen de demonstranten blijven protesteren.

Nog een opvallend detail aan de verklaring van het leger. Het bericht werd voorgelezen door een presentator van de staatstelevisie, en niet door een hoge militair.

11.41 uur Blijkbaar vinden veel Egyptenaren de verklaring van het leger ook weinigzeggend. De volgende grap doet de ronde in Egypte, meldt de Guardian.

'Communiqué Nr. 2 van het leger: 'Een boodschap van het leger aan het Nobele Egyptische volk; ons volgende communiqué aan u zal nr. 3 zijn.'

11.32 uur Verslaggever van de Guardian Chris McGreal zegt dat er buiten het gebouw van de staatstelevisie 'een heel grote en boze menigte staat, die schreeuwt: 'weg, weg, weg!'

11.27 uur De vraag is wat er gaat gebeuren na het vrijdaggebed. De verwachting is dat het nog veel drukker wordt op het toch al volgepakte Tahrirplein. De gebeden zijn nu nog in volle gang.

11.22 uur De imam die het vrijdaggebed leidde op het Tahrirplein is flauwgevallen. Dat deed hij net op het moment dat hij het leger opriep te interveniëren in de status quo. Dat meldt Al Jazeera.

11.19 uur In de samenvatting van AP staat nog niet dat het leger wil dat het normale leven terugkeert. Dat is een noodzaak 'voor de belangen en eigendommen van ons grote volk'. Dan ook pas, kan de noodtoestand worden opgeheven; dat kan niet onder deze omstandigheden, zo liet het leger weten.

11.14 uur Dit is de samenvatting die persbureau AP van de toespraak heeft gemaakt.

'De Egyptische legertop steunt de beslissing van president Hosni Mubarak om formeel aan te blijven als president en het merendeel van zijn bevoegdheden over te dragen aan vicepresident Omar Suleiman. De legertop liet dit vrijdag weten na afloop van een 'belangrijke' vergadering, meldde het staatspersbureau MENA.
De Opperste Raad van de Strijdkrachten was bijeen onder voorzitterschap van minister van defensie veldmaarschalk Hussein Tantawi.

In een mededeling aan het Egyptische volk liet de legertop weten zich te scharen achter Mubaraks streven naar een vreedzame machtsoverdracht en naar eerlijke presidentsverkiezingen later dit jaar.'

11.11 uur De legertop heeft in de verklaring wel aangegeven achter de beslissing van Mubarak te staan, om voorlopig aan te blijven, en te werken aan een geleidelijke machtsoverdracht.

11.09 uur Analisten maken uit de verklaring van het leger op dat het leger niet snel gaan ingrijpen bij de demonstraties, ook al willen ze dat iedereen weer aan het werk gaat. Het leger behoudt zijn plek in het midden. Tussen de demonstranten en de regering.

11.05 uur In Caïro is het nu tijd voor het vrijdagavond.

11.02 uur Echt veel opheldering heeft de verklaring van het leger niet gegeven. Er zijn geen duidelijke signalen dat ze tegen president Mubarak en vice-president Suleiman zijn. Die werden niet genoemd. Ze zijn wel voor vrije verkiezingen, voor het opheffen van de noodtoestand, en voor de bescherming van het land. Ook wil het leger dat de situatie weer normaal wordt, dat mensen weer aan het werk gaan. Maar de verklaring zegt weer niet of het leger ook actie zal ondernemen, om dat af te dwingen. (in oorspronkelijke berichtje op dit tijdstip ontbrak het woordje 'geen', dat is nu toegevoegd)

11.01 uur De verklaring van het leger is 'Communique nr. 2' genoemd. Die van gisteravond was nr. 1. Er zullen er nog meer volgen.

10.59 uur Belangrijkste punt uit de verklaring van Opperste Raad van het Leger. Het is er klaar voor om de noodtoestand, die al dertig jaar van kracht is, te beëindigen. Maar alleen als de huidige situatie voorbij is.

10.54 uur Aan het eind van de verklaring zei het leger de normale situatie hersteld te willen zien, en zei het dat iedereen weer aan het werk moest gaan. Maar de verklaring zei niet of het leger dat ook met geweld zal gaan afdwingen.

10.53 uur Maar in de verklaring van het leger werd niets gezegd over president Mubarak en over zijn vertrek.

10.51 uur De belangrijkste punten uit de verklaring van de top van het leger.

- De top zei dat 'het lot van de natie nu gevormd wordt'
- Ze houden de situatie nauwlettend in de gaten
- Ze blijven toegewijd aan de veiligheid van het land

En het leger deed drie toezeggingen:

- de noodsituatie zal worden beëindigd, maar alleen als de huidige situatie is opgeheven
- Er zullen vrije en eerlijke verkiezingen komen, maar wanneer, dat werd niet gezegd
- 'De eerlijke mannen die protesteerden tegen de corruptie zullen niet worden vervolgd.'

10.50 uur De staatstelevisie leest nu de verklaring van de top van het leger voor.

10.40 uur Vice-president Omar Suleiman heeft premier Ahmed Shafiq opgedragen een vice-premier aan te wijzen uit een raad van 'wijze mannen' die gesprekken hebben gehad met de regering. Volgens het staatspersbureau zal de vice-premier verantwoordelijk worden voor de 'nationale dialoog'.

10.32 uur Ook voor het presidentieel paleis hebben zich honderden demonstranten verzameld. Er staan tanks en er is prikkeldraad opgesteld, maar het leger verhindert niet dat meer betogers zich bij het protest voegen.

10.27 uur De 6 april-beweging heeft een reactie op de speech van Mubarak op Facebook geplaatst. De beweging roept op tot een verdere uitbreiding van de stakingen.

'De stakingen moeten niet worden teruggeroepen, ze moeten worden uitgebreid en worden gecoördineerd tot een totale algemene staking. De stakingen zouden moeten worden gecoördineerd door de arbeidsraden, ze moeten de verdediging van de revolutie organiseren. Het is ook belangrijk dat de soldaten worden gewonnen voor de revolutie.'

10.26 uur Ook in Alexandrië zijn al enkele duizenden betogers bijeen, meldt Al Jazeera.

10.09 uur De betogers op het Tahrirplein scanderen de leus dat het leger en het volk één zijn. De grote hoop van de demonstranten is dat het leger hen zal bijstaan in hun strijd tegen president Mubarak.

Er zijn al berichten van officieren die hun wapens hebben afgelegd en zich bij de demonstranten hebben aangesloten. Een officier zei vanochtend tegen persbureau Reuters dat zeker 15 officieren zich hebben gevoegd bij de mensenmassa.

10.07 uur Bericht van persbureau AP:

'De Egyptische mensenrechtenactivist Hossam Bahgat heeft opgeroepen tot een onmiddellijk onderzoek naar meldingen dat bewakers van een gevangenis in Caïro in de begindagen van het protest tegen president Hosni Mubarak tientallen gevangenen hebben vermoord. Volgens gedetineerden en familieleden zijn in de Al-Qatta gevangenis, aan de rand van Caïro, zeker 65 mensen om het leven gebracht.

Sinds Egyptenaren op 25 januari massaal de straat opgingen om te protesteren tegen de heerschappij van Mubarak zijn naar verluidt in heel Egypte duizenden gedetineerden ontsnapt. In Al-Qatta brak drie dagen na het begin van de massademonstraties grote onrust uit toen enkele gedetineerden probeerden te ontsnappen en de bewakers van de gevangenis met geweld ingrepen, zei Bahgat donderdag.'

10.00 uur Even een korte samenvatting;

Het is vandaag 'vaarwel-vrijdag' in Egypte, zoals de demonstranten deze vrijdag hebben gedoopt. Er worden miljoenen betogers verwacht in Caïro en andere Egyptische steden. Het is nu al druk op het Tahrirplein.

Het is wachten op een 'belangrijke mededeling' van de top van het Egyptische leger. De Opperste Militaire Raad is vanochtend bij elkaar gekomen. Opnieuw zonder Mubarak en vice-president Suleiman.

De toespraak van Mubarak van gisteravond, waarin hij aangaf niet af te treden, heeft tot woedende en verbijsterde reacties geleid bij de Egyptenaren. Ze kunnen niet geloven dat hij niet is opgestapt.

Ook Barack Obama was niet te spreken over Mubaraks speech. Hij vindt dat er veel onduidelijk is gebleven. Zo vormt Mubaraks toegezegde machtsoverdracht geen 'onmiddellijk, betekenisvol of voldoende' teken dat in Egypte daadwerkelijk democratische hervormingen worden doorgevoerd, zei Obama.


09.57 uur De 'belangrijke mededeling' van het Egyptische leger wordt verwacht voor het vrijdaggebed. Dat betekent dat de verklaring binnen ongeveer tweeënhalf uur zou moeten komen.

09.50 uur Ook het Iraanse regime wordt zenuwachtig. De Perzisch-talige zender van de BBC wordt verstoord in Iran. Op de zender werd uitgebreid verslag gedaan van de onrust in Egypte.

09.47 uur Het wachten is nog steeds op de 'belangrijke verklaring' van de top van het Egyptische leger. Die is vanmorgen weer bij elkaar gekomen. Volgens het staatspersbureau MENA komt de verklaring 'soon'. Dat zegt niet zo heel veel, Mubaraks toespraak begon gisteren ook drie kwartier later dan was aangekondigd.

09.44 uur Vandaag is de derde vrijdag sinds de protesten begonnen. De eerste vrijdag was een bloedige. De tweede vrijdag werd 'Vrijdag vertrekdag' genoemd, maar Mubarak bleef zitten. Vandaag worden, vooral na het belangrijkste gebed van de dag, weer miljoenen mensen op de straten verwacht. Niet alleen in Caïro, maar in steden in heel Egypte.

09.39 uur De staatstelevisie meldt dat de medewerkers het pand niet hebben kunnen verlaten sinds gisteravond. Er komt ook niemand meer in. Demonstranten staan er voor de deur.

09.37 uur De minister van Financiën Samir Radwan heeft in een interview met de BBC gezegd dat een militaire staatsgreep slecht zou zijn voor het land.

'De nachtmerrie van een coup is heel slecht voor iedereen, voor de jonge mensen, voor de economie. Dat is een scenario we graag willen vermijden.'

09.31 uur De extra nieuwsuitzendingen van gisteravond zijn goed bekeken. 

Het extra NOS Journaal waarvoor donderdagavond de programmering van Nederland 2 werd onderbroken heeft ruim 1.845.000 Nederlandse tv-kijkers bereikt.  De extra nieuwsuitzending op RTL4 trok om half tien 1.141.000 kijkers, de tweede kort voor tien uur 911.000 kijkers. Ruim anderhalf miljoen kijkers stemden af op het reguliere bulletin van RTL Nieuws van half acht. Meer cijfers hier.

09.26 uur En een bericht van persbureau AP:

'De Egyptische president Hosni Mubarak wil een eervolle aftocht. Dat zegt de Israëlische ex-minister Binyamin Ben-Eliezer, die Mubarak al jaren kent.

Ben-Eliezer, prominent lid van Israëls Arbeidspartij, zei met Mubarak gesproken te hebben enkele uren voordat deze donderdagavond zijn toespraak tot het Egyptische volk hield.

Mubarak weet 'dat hij het einde van de weg heeft bereikt'. Maar hij wil 'op eervolle wijze vertrekken', zei Ben-Eliezer tegen de Israëlische legerradio.'

09.23 uur  Bericht van het ANP:
Een groep Egyptenaren wil de Egyptische president Hosni Mubarak en andere leden van zijn regime laten vervolgen voor misdaden tegen de menselijkheid. Ze hebben vrijdag hoofdaanklager Luis Moreno Ocampo van het Internationaal Strafhof in Den Haag (ICC) gevraagd te onderzoeken of er voldoende aanknopingspunten zijn Mubarak en de zijnen aan te klagen.
 
 De Egyptenaren, die om veiligheidsredenen anoniem willen blijven, wijzen erop dat rapporten van mensenrechtenorganisaties aangeven dat er in de afgelopen tientallen jaren veel schendingen van mensenrechten hebben plaatsgehad in Egypte. In hun petitie vragen ze de aanklager van het ICC echter alleen te kijken naar de wandaden die volgens hen zijn gepleegd sinds 25 januari van dit jaar, het begin van de massale protesten tegen het Egyptische bewind.

09.14 uur Het Arabische televisiestation Al Arabiya heeft gemeld dat Mubarak naar de badplaats Sharm al Sheik is gevlogen. Dat heeft de zender eerder gemeld, maar dat bleek toen niet te kloppen. 'Bronnen hebben bevestigd' dat hij het vliegtuig heeft gepakt, meldt de zender nu.

09.12 uur De demonstranten staan niet alleen op het Tahrirplein, maar ook bij het presidentieel paleis, en bij het gebouw van de staatstelevisie, meldt Al Jazeera.

09.01 uur De legerofficier die zich gisteren voegde bij de demonstranten op het Tahrirplein heeft tegen persbureau Reuters gezegd dat nog eens 15 andere officieren zijn overgelopen naar de betogers. 'De solidariteitsbeweging met het volk van de gewapende troepen is begonnen', zei Ahmed Ali Shouman.

09.00 uur Het is alweer redelijk druk op het Tahrirplein in Caïro. Helemaal vol staat het niet, maar er zijn zeker duizenden mensen. Later vandaag worden nog veel meer demonstranten verwacht op de achttiende dag van de massa-protesten in Egypte.

08.54 uur Mohamed ElBaradei, die zich heeft opgeworpen als belangrijk oppositiefiguur, heeft een opiniestuk geschreven in de New York Times. Daarin zegt hij:

'Egypte zal niet eeuwig geduld hebben met deze karikatuur van een leider die we gisteren op televisie zagen; doof voor de stem van het volk, zich obsessief vastklampend aan de macht die hem niet meer toebehoort.'

08.43 uur Veel analisten zien de toespraak van Mubarak niet alleen als een schoffering van de demonstrerende Egyptenaren, maar ook als een schoffering van de Amerikaanse president Obama. Die sprak gisteravond, nog voor de speech van Mubarak, van 'geschiedenis die zich voor onze ogen ontvouwt'.

Twee uur later kondigde Mubarak aan dat er weinig zou veranderen en zei in zijn speech: 'we zullen bewijzen dat we geen satellietstaat zijn'. Dat was een directe verwijzing naar het dringende advies van Obama om de macht over te dragen. Maar zelfs de 1,5 miljard dollar aan steun die Egypte jaarlijks van de VS ontvangt, maakt dus weinig indruk meer.

Een hoge functionaris zei gisteravond al tegen CNN dat de toespraak niet was 'wat hun was verteld, en niet was waar ze op hadden gehoopt'.

Vannacht kwam Obama met een verklaring waarin hij zei dat de speech 'geen 'onmiddellijk, betekenisvol of voldoende' teken (was) dat in Egypte daadwerkelijk democratische hervormingen worden doorgevoerd'.



08.38 uur Ook de buitenland-commissaris van EU Catherine Ashton is teleurgesteld in de ontwikkelingen in Egypte. De toespraak, zo zei ze, 'heeft nog niet de weg geopend naar een snellere en verdergaande hervormingen'.  Ze zei nog maar eens dat een vreedzame en onomkeerbare machtsoverdracht, bereikt door vrije en eerlijke verkiezingen, het gezamenlijke doel is van het Egyptische volk en Europa.

08.35 uur En Tarek Mahmoud, een Egyptische journalist verwoordde zijn verbijstering gisteravond als volgt:

'Een vreselijke toespraak. Een totale teleurstelling. Niemand zal dit accepteren. Dit was een provocatie van het volk. Hij heeft het volk willen provoceren.

Hij zegt dat hij zijn bevoegdheden - of sommige bevoegdheden, dat was niet duidelijk - zal overdragen aan de vicepresident, volgens de Grondwet. Maar in de Grondwet staat helemaal niets over overdracht van bevoegdheden. Zelfs de functie van vicepresident komt niet in de Grondwet voor. Het is echt belachelijk.

Hij is als een kleine Nero, de Romeinse keizer. Hij wil het land afbranden. Het land kookt. Niet alleen Caïro, overal, er wordt gestaakt. Het Suez-kanaal ligt plat. Wat hij doet is krankzinnig.'

08.30 uur Nog wat reacties van gisteravond op de speech van Mubarak. Nobelprijswinnaar en oppositiefiguur Mohamed ElBaradei twitterde: 'Egypte zal ontploffen. Het leger moet het land nu redden.'

08.09 uur De Arabische televisiezender Al Arabiya meldt vrijdag dat de Hoge Raad van het Egyptische leger 'over enkele ogenblikken een belangrijke verklaring uitbrengt'. De zender gaf geen nadere informatie. Gisteren meldde de militaire top dat ze in constante sessie blijft om de veiligheid van het Egyptische volk te garanderen. Die sessie was zonder president Mubarak en vice-president Suleiman. Dat voedde de hoop onder de honderdduizenden demonstranten dat het einde van het regime van Mubarak nabij was. Die hoop werd 's avonds bruusk de grond in geboord.

07.53 uur Ondanks alle woede gisteravond, is het betrekkelijk rustig gebleven in de hoofdstad Caïro. Tot ongeregeldheden kwam het niet. Wel scandeerden de betogers anti-Mubarak-leuzen, en zwaaiden veel demonstranten met hun schoen. Een zware belediging in de Arabische wereld.

07.50 uur Bij alle mensen die niet tevreden waren over de speech van Hosni Mubarak, behoort de Amerikaanse president Barack Obama. Hij vindt dat er veel onduidelijk is gebleven. Zo vormt Mubaraks toegezegde machtsoverdracht geen 'onmiddellijk, betekenisvol of voldoende' teken dat in Egypte daadwerkelijk democratische hervormingen worden doorgevoerd, zei Obama.

• Vakantiefoto's uit Sharm el-Sheikh, waar Mubarak met zijn familie naar toe gevlucht zou zijn.

• Een Egyptische muziekvideo gemaakt met behulp van betogers.