Metalcruise: Rondspattend bloed tussen art deco-kroonluchters

Rondspattend bloed, pullen bier en gruntende metalheads tussen de rood pluchen zithoekjes en art deco-kroonluchters. De metalcruise is een trend. Binnenkort in Nederland?

De uitnodiging was al angstaanjagend. 'Return of the Spinefeast at Sea', stond op de inktzwarte flyer, boven een cruiseschip in nood. Verzwolgen door een mega-octopus, die (extra eng) ook nog een soort menselijke, kale ruggengraat over de kwaaie kop heeft lopen.

Dan het vooruitzicht: een metalcruise, een winters metalfestival op open zee, georganiseerd door het Finse platenlabel Spinefarm - 'Ruggengraatboerderij'. Aan boord gaan van de Baltic Princess, een reuzencruiser uit de Tallinkvloot die vaart in de Baltische wateren tussen Helsinki en de Estse stad Tallinn, samen met een stuk of duizend Finse metalheads. Fínse metalheads, de meest beruchte clan uit de wereldmetalpopulatie vanwege de niet te stillen bloed- en bierdorst en algehele lak aan het leven en de burgerij. Gek op Satan bovendien.

We dachten even aan dat andere cruiseschip in nood, de Costa Concordia, dat zo jammerlijk kapseisde voor de Italiaanse kust. En daar waren niet eens Finse metalheads aan boord. We googleden de temperatuur van het water in de Finse Golf in dit jaargetijde, einde januari, hartje winter: krap boven nul, dodelijk binnen de minuut. En boekten snel een cabine, want kijk eens naar het programma! De Zweedse suïcidale blackmetalband Shining! En Mayhem, de hogepriesters van het Noorse kwaad, met Necrobutcher op de bas en Hellhammer op drums!

Zo staan we dus in een ramvolle terminal in Helsinki, onderaan de loopplank, waar nog een hekje voor staat. Vroeg in de middag op een bevroren donderdag, tussen de Finse ijzervreters die zo te zien hun Satanspakjes nog in de rolkoffertjes hebben zitten. Ze vallen mee, is de eerste indruk, al is de biervloed uit de tapkranen van het ietwat ranzige passagierscafé al niet te stelpen. Een buikige kerel in gescheurd vaalzwart, met een verder toch heel keurige gothicvriendin, waarschuwt vast even: 'Metalcruise? Zuipschuit!'

Intens
Het is goed dat we er zijn, zegt Tuula Rossi, organisatorische kracht van Spinefarm, tegen de delegatie uit de Lage Landen die verder bestaat uit een Nederlandse promotor voor het Finse label en een Belgische rockjournalist. 'Je moet het een keer meemaken.' De metalcruise namelijk is behalve vreselijk gezellig een trend, zegt Tuula. De metalcruise, zo mogen we noteren, is een in populariteit snel groeiende noviteit op het gebied van de intense metalbeleving.

Tuula heeft gelijk. Sinds Spinefarm vier jaar geleden besloot een festival op zee te organiseren, zijn er meerdere scheepjes uitgevaren. Het Zweedse festival Sweden Rock deed aan headbangen op zee, aan boord van de Silja Galaxy. Ook vanuit Zweden voer de Close-Up Båten richting Finland, met aan boord naast een paar duizend metalheads de bands Hellsongs, Meshuggah en The Kristet Utseende. Het Finse Radio Rock liet al een speedmetalboot uitvaren. Het fenomeen meerde aan in andere landen, tot aan de Verenigde Staten. En wie weet kunnen we dus straks gruntend de branding in vanaf Hoek van Holland.

Dat de Finnen het Baltische water tot podium hebben verklaard, is volgens Tuula wel te begrijpen. De Finse, Zweedse en Noorse metal is een zo uitbundige en creatief rijke stroming geworden, dat kanalisering buiten de territoriale wateren een noodzaak is geworden. 'Er zijn zo ontzettend veel bandjes, daar is op het vasteland bijna geen plaats meer voor', aldus het Spinefarm-staflid. Er moet domweg speelplaats worden gecreëerd buiten de bestaande podia, en dan is een metalcruise natuurlijk het gouden idee. Lekker met zijn allen op een bootje, er even helemaal uit.

Charme
De charme voor publiek én bands zit hem, volgens een hevig popelende jongeman met hanenkam en bril, nog steeds onderaan de afgesloten loopplank, in een nogal claustrofobisch gegeven: 'You can't get out!'

Daar heeft deze man een punt. Bands plus fans zijn op de Baltic Princess ruim een etmaal tot elkaar veroordeeld. Samen boarden, samen in de sigarenclub en ontbijtzaal, samen weer van de loopplank.

Als de boot eindelijk aanmeert, raken we sterk doordrongen van een heel heavy saamhorigheidsgevoel, dat dan ook onmiddellijk wordt beklonken in de Baltic Pub waar de halve liters bier standaard vergezeld gaan van een glas Finse kaneelwhisky. Een bandlid van Mayhem, de headliner van de metalcruise, meldt zich aan de bar, zijn gezicht al geschminkt met de kenmerkende lijkenverf. Aan boord van de Baltic Princess zijn publiek en band werkelijk één.

Zo treffen we nog voor aanvang van de eerste optredens de multiculturele speedmetalband DragonForce aan een restauratietafeltje, achter een bordje rode linzen. De Nieuw-Zeelandse gitarist Sam Totman verheugt zich hevig op zijn eerste concert ever aan boord van een cruiseschip, al maken de plotselinge schommelingen die de Baltic Princess moet verwerken hem lichtelijk nerveus. 'Flinke golfslag', zegt hij, terwijl hij zijn bierpul naar de rand van het tafelblad ziet schuiven. 'Benieuwd hoe dat gaat als je met je gitaartje op het podium staat te shredden.'

We begeven ons maar eens naar het hoofdpodium in de nachtclub 'Starlight', waar de opgewekte Finse deathmetalband Profane Omen de kroonluchters van het plafond mag spelen. Art deco-kroonluchters zijn het, beplakt met nepkoper, en ze hangen zwaar boven de intieme ronde tafeltjes en rood pluchen zithoekjes.

Niet echt een metalkelder, moet hier toch worden opgetekend, een indruk die nog wordt versterkt als we achterin de Starlight de roulette en de blackjacktafel ontwaren, waarachter geüniformeerde casinomedewerkers hebben plaatsgenomen. Ze detoneren nogal tussen het geurige leder van de clientèle vanavond, zoals ook de ploegende gitaren van Profane Omen een beetje een dood spoor trekken over de hoerige vloerbedekking van het drijvende gokpaleis.

Want dit is toch de tol die moet worden betaald als er wordt geconcerteerd op een Baltisch cruiseschip. Deze schepen doen in de regel dienst als zuip- en gokschuiten voor Scandinaviërs met drank- en gokzucht, die van de een slag lagere accijns willen profiteren. De alcohol, waarvoor op het Finse vasteland mythische prijzen moeten worden neergelegd, is op de Baltic Princess net te betalen: zes euro voor een flinke bier, vijftig euro voor een 'Red Bull Boat': een halve liter wodka plus zes blikken energiedrank in een plastic scheepje vol ijsblokken. Om in de sfeer te blijven.

Ja, de Fin drinkt graag en goed, zegt de metalcruiseganger Sampsa Jaatinen, die zich vanuit de Starlight heeft teruggetrokken bij het scheepstoilet. Hij is hoofd analyticus bij een media- en marketingbureau, en laat dit etmaal als metalhead de teugels vieren. 'Het is vluchtgedrag, dat gezuip, net als deze metalcruise. Mijn derde.' Volgens Jaatinen - lang vettig haar, pienter brilletje - kan het leven in Finland zeker in de winter nogal zwaar op de mens drukken. 'In Helsinki ligt maanden lang een meter sneeuw. Je kunt geen kant op, voelt je beperkt in je bewegingsvrijheid. Als je er dan ineens een paar dagen uit kunt, met je vrienden op een boot, en er spelen nog bandjes ook, dan gá je.'

En dan zijn die bandjes niet eens het hoofdmotief om te boarden, merken we als we door de eindeloze gangen bij de cabines op dek 9 dwalen. Achter de deuren van vele slaapkamertjes knetteren de iPodplayers, en worden minimetalfeestjes gehouden rond gestapelde trays Lapin Kulta-bier. Twee securitymannen slepen met comateuze drankpatiënten, die hun slaapplek niet meer kunnen vinden en sowieso niet meer weten wie of waar ze zijn. 'Geen paniek', zegt een van de heren van de beveiliging. 'Zo gaat het altijd en er is nog nooit iemand overleden.' Gevochten wordt er trouwens ook nooit, zeggen ze.

Intussen wekt het optreden van de nihilistische Zweedse band Shining bevreemding in Club Starlight. Zanger Niklas Kvarforth heeft zich grotendeels uitgekleed en bloedt nu hevig uit een wond aan zijn hoofd, die hij zichzelf net theatraal heeft toegebracht met vermoedelijk een stuk glas.

Het bloed spat, ook bij het aansluitende optreden van Mayhem, en dat levert in deze casinosetting een bijna surrealistisch beeld op. Bloed, zelfkastijding, woede en doodsverlangen in een sfeerverlichte nachtclub waar op reguliere nachten Estse danseressen hun folkloreding staan te doen. Merkwaardig.

Ruw
Om vijf uur 's nachts trekken we ons terug in de cabine. Van de optredens hoeft niets te worden gemist: de tv straalt live camerabeelden door van wat er zich op de verschillende entertainmentdecks afspeelt, en zo zien we net voor het slapengaan nog hoe een akoestisch duo zich in de pub werpt op het minder ruwe repertoire van Skid Row.

De volgende ochtend - de Baltic Princess zet na een rondje voor de kust bij Tallinn weer koers richting Helsinki - vinden we de griezeligste nachtbrakers aan de voorkant van het schip, in de Tango Lounge, waar een heavy metal karaoke het ontbijt moet begeleiden. Of nou ja, het ontbijt: de zoveelste ronde pils die het laatste restje gezond verstand uit de schedel moet klotsen.
'Trust I seek, and I find in youuuuu', zingt een stomdronken Fin, en hij is niet de eerste die Metallica's Nothing Else Matters wil vertolken. De enkele niet-metalpassagiers die onwetend van het Spinefeast 2012 ongelukkigerwijs ook dit etmaal een cruiseje Finse Golf hadden geboekt, beginnen nu echt bezorgd te kijken. 'I'm your turbo lover, let me run for cover', zingt de volgende doordrinker, terwijl de boeg door ijzig water snijdt.

Vlak voor het aanmeren, als de loopplank al langzaam richting exitdek 5 schuift, registreren we een tafereel dat we op het netvlies laten inbranden, omdat het in één keurig plaatje de complete waanzin verbeeldt die we hier gedurende vierentwintig uur aan ons voorbij zagen trekken. De zanger en zelfsnijder Niklas Kvarforth heeft plaatsgenomen in de Iskelmä Bar, waar hij zijn wonden likt en een boterhammetje eet aan een eenzaam tafeltje naast de barpianist, die zojuist Tears In Heaven heeft ingezet op een sloom tikkende, elektronische orgelbeat.