vk recensie Nadat de Zangeres Zonder Naam in 1998 op tragische wijze was overleden, werden haar naam en faam nog een tijdje in ere gehouden door een van haar trouwste fans. De man kleedde zich zoals de Zangeres en zong haar repertoire op feesten en partijen. Een treurige travestie, in een poging hoog te houden wat al lang verdwenen was.

Je hoeft geen afgestudeerd dramaturg te zijn om in die verhouding een gouden idee voor een musical te zien. Of liever: voor een intieme vorm van muziektheater, waarin artiest en fan elkaar ontmoeten, met hun beider leven als leidraad.

Een van de vele bijfiguren
In de nieuwe musical De Zangeres Zonder Naam komt die bewuste fan weliswaar voor, maar hij is slechts een van de vele bijfiguren die in deze productie ronddolen. De makers hebben getracht zo veel mogelijk ingrediënten van het nogal treurige leven van Mary Servaes bijeen te brengen, met als resultaat een even ondoorzichtige als onbevredigende productie, waarin op onhandige wijze een aantal bekende hits van de Zangeres zonder Naam aan elkaar wordt gelast.

In het scenario gaat het aanvankelijk over een jong zangeresje dat met het repertoire van de Zangeres aan een tv-talentenjacht meedoet. Dan ineens verschijnt Mary, als uit de dood herrezen, zelf aan haar. Tussen de jonge en oude artiest ontstaat een merkwaardig soort relatie, gevat in een tamelijk potsierlijk plot, waarin verder vooral rollen zijn weggelegd voor echtgenoot Sjo, ontdekker en uitbuiter Johnny Hoes en allerlei non-valeurs en profiteurs.

Te veel in één
De Zangeres Zonder Naam wil te veel in een zijn: een satire op de huidige tv-industrie, een vrolijke avondje meezingen met 't Was aan de Costa del Sol en Mandolinen in Nicosia, een dramatisch verhaal over de opkomst en ondergang van het hoofdpersonage en de voosheid van de platenbazen. Even wordt ook nog geraakt aan het feit dat Mary Servaes aan het eind van haar carrière werd omhelsd door 'de intellectuelen', zoals Gerard Reve en Lucebert, en dat zij een homoheldin werd, die met het protestlied Luister Anita fulmineerde tegen de homohaat van de Amerikaanse Anita Bryant.

Geen van die onderdelen komt goed uit de verf. Alle lijnen vallen als mikadostokjes uit elkaar. Zwakste punten zijn het flodderige script van Lars Boom en de brave regie van Paul van Ewijk, die qua fantasie niet veel verder komt dan het laten opdraven van twee nonnetjes en drie lelijke travestieten.

Meeklappen en inhaken
Op de première was het overigens meteen al meeklappen en inhaken geblazen, zodra Mexico werd ingezet. Als dat repertoire kennelijk nog zo in ons collectief geheugen verankerd ligt, is het de vraag of de producenten niet beter voor een leuke Zangeres-meezingavond hadden kunnen kiezen, in plaats van voor deze amechtige voorstelling die op te veel gedachten hinkt.

Bovendien zie je aan deze productie aan alles af dat het crisis is in musicalland. Er is slechts één livemuzikant, de rest staat op band, het ensemble is wel erg klein en van een choreograaf lijkt geen sprake. De Zangeres Zonder Naam blaakt weliswaar van de goede bedoelingen, maar een beetje karig is het allemaal wel.

Onaantastbare koningin
De enige attractie derhalve is hoofdrolspeelster Ellen Pieters, die van de regie de hele avond lang midden op het podium moet blijven staan (de Zangeres was mank, vandaar). Als een onaantastbare koningin van het levenslied, beziet ze vanaf haar piëdestal het gedoe om haar heen en voorziet dat af en toe van snedig commentaar. En ze zingt net echt: met die snik, dat klagerige en die natte t. De finale is groots; Pieters zingt dan een gedreven versie van Mijn leven (My way), gelukkig meer als Ellen dan als Mary.

Wat Pieters ook laat zien, is dat Mary Servaes eigenlijk een tamelijk bekrompen en nogal oninteressante vrouw was. Met haar levensliedjes en vrolijke melodietjes verwarmde zij weliswaar de harten van haar publiek, maar eerlijk gezegd was ze ook een beetje een zeikwijf.

De Zangeres Zonder Naam, script Lars Boom, regie Paul van Ewijk.
In DelaMar Theater Amsterdam, 21 november. Tournee: degraafencornelissen.nl