dossier

muziek

Yakov Kreizberg (1959 - 2011), dirigent van gestaalde souplesse

Van onze verslaggever Guido van Oorschot − 16/03/11, 09:02
© afp.

AMSTERDAM - Op 51-jarige leeftijd is gisteren Yakov Kreizberg overleden, de chef-dirigent van het Nederlands Philharmonisch Orkest (NedPhO) en het Nederlands Kamerorkest. Hij zegde eerder deze week al concerten af die waren gepland voor april. Kreizberg stierf in zijn woning in Monte Carlo. Hij laat een vrouw en twee zonen achter.

Yakov Kreizberg, de Amerikaan van Russische afkomst, was al geruime tijd ziek. Over de aard daarvan deed de dirigent er consequent het zwijgen toe. De musici van het orkest, de directie - niemand wist wat hem mankeerde.

Concertbezoekers zagen hem in de loop van het afgelopen anderhalf seizoen veranderen. De dirigent, voorheen een atletische gestalte, vermagerde sterk. De intensiteit van zijn musiceren bleef ruimschoots intact.

Energiek, doelgericht en dwingend
Toen Kreizberg afgelopen oktober de 25ste verjaardag van het NedPhO opluisterde met Mahlers Vijfde symfonie, was de klank net zo energiek, doelgericht en dwingend als altijd. Hooguit bespeurde je een grotere concentratie op de essentie. Uit het befaamde Adagietto waren de larmoyante ondertonen gefilterd. Ruwere orkestkantjes in de andere vier delen nam Kreizberg voor lief.

Hij was in Amsterdam bezig aan zijn laatste seizoen. Nu blijkt hij op 14 februari in het Concertgebouw met een Russisch programma definitief afscheid te hebben genomen. Zijn opvolging door Marc Albrecht was al geruime tijd bekend.

Achternaam van moeder
Op z'n zestiende ontvluchtte Yakov Kreizberg Leningrad. Zijn dirigerende broer Semjon Bisjkov was hem al voorgegaan naar New York. Op diens aandringen nam Yakov de achternaam aan van zijn moeder.

Hij studeerde bij Ilja Moesin, de man die Jansons en Gergjev kneedde. In de Verenigde Staten kwam Kreizberg onder de hoede van Leonard Bernstein, Michael Tilson Thomas en Seiji Ozawa.

Vooral de lessen van Bernstein zou hij nooit vergeten. 'Hij is de belangrijkste muzikale persoonlijkheid die ik ooit heb ontmoet. Het is aan Bernstein te danken dat ik vertrouwen heb ontwikkeld in mijn kunnen.'

Maar één productie

Kreizberg keerde terug naar Europa, en klom via de operahuizen van Krefeld en Mönchengladbach op naar de Komische Oper in Berlijn. Bij De Nederlandse Opera dirigeerde hij merkwaardig genoeg maar één productie: Tsjaikovski's Iolanta, in 2004. Kreizberg schreef het toe aan zijn privésituatie: 'Mijn gezin woont in Colorado. Dat is een eind weg. Daarom doe ik überhaupt nog maar weinig opera.'

In 2008 ging hij aan de slag als chef bij L'Orchestre Philharmonique de Monte Carlo. Kreizberg was bovendien vaste gast bij de Wiener Symphoniker. De opname van Bruckners Zevende symfonie werd genomineerd voor een Grammy Award. In Nederland nam hij cd's op voor het label PentaTone.

Yakov Kreizberg was de dirigent van de gestaalde souplesse. Toen hij in 2003 aantrad bij het NedPhO gaf hij een schot voor de boeg: 'Soms vinden musici mij te veeleisend. Ik vind: een orkest moet beter worden, technisch, muzikaal, qua intonatie, wat het ook is. Let's face it: elk orkest, ook het allerbeste, moet er keihard tegenaan.'

mailIcon print |